Column Jasper van Kuijk

Als winkels verder weg zijn, blijkt je definitie van ‘geen eten meer in huis’ te verschuiven

De eerste keren loop ik in de lokale plattelandswinkel eindeloos zoekend de nauwe paadjes door, omdat ik niet wil vragen of ze hebben wat ik zoek. Straks hebben ze het niet en dan heb ik die mensen alleen maar in verlegenheid gebracht. Mijn ultieme nachtmerrie was toen ik voor spaghettisaus salami nodig had. En dan geen plakjes, maar zo’n lange restvleesknuppel. Nu zijn Zweden gek op worst, dus deze keer durf ik de vraag wel aan. ‘Nee, dat hebben we niet, maar ik kan kijken of ik het kan bestellen.’

Paniek. Straks bestelt ze het en dan weet ik al hoe dat gaat, dan voel ik me verantwoordelijk om te zorgen dat het op komt. Loop ik elke keer als ik géén salami koop met een schuldgevoel langs dat schap, ondertussen proberend de bemoedigende blik van de winkelmevrouw – ‘Kijk Jasper, daar ligt ’ie hè, JOUW salami’ – ontwijkend. Dus mompel ik zo dankbaar mogelijk: ‘Nee, nee, bestellen hoeft niet hoor, doe geen moeite.’

In Delft woonden we op 300 meter lopen van een ruim gesorteerde supermarkt, hier op het Zweedse platteland is dat 20 minuten autorijden. Gelukkig is er op slechts tweeënhalve kilometer – wat hier geldt als vrijwel in je voortuin – de lanthandel. Die heeft wat je gezien de beperkte vierkante meters een ‘verbazend ruim en divers assortiment’ zou kunnen noemen. Melk, brood, avocado’s, maar ook kinderspeelgoed, tuingereedschap en kantoorartikelen. Je zoekt er wel vergeefs naar overdreven trendy producten als vleesvervangers, vers brood of niet-diepgevroren kipfilet. Maar we zijn allang blij dat de winkel er überhaupt is.

Waar ik in Nederland behoorlijk op de bonnefooi boodschapte, maken mijn chaotische hoofd en ik tegenwoordig zeer gedegen boodschappenlijstjes. Want terug naar de lanthandel is al irritant, maar nogmaals op en neer naar de supermarkt voor vergeten brie duurt drie kwartier en mijn kinderen reageerden de vorige keer niet bijster enthousiast op broccoli met rijst en ketchup. Ook blijkt als winkels verder weg zijn je definitie van ‘geen eten meer in huis’ te verschuiven: omdat we geen zin hebben om te rijden eten we de koelkast nu écht leeg en gooien we minder weg. En in tegenstelling tot in Nederland koop ik bij de lanthandel net wat vaker venkel met een vlekje en bananen met een buts. Want dat is wat er is. Bovendien is het anders zielig voor de winkelmevrouw.

Naast winkel is de lanthandel ook tankstation, postagentschap, sneeuwploegcoördinatiecentrum en praathuis. Je komt er buren tegen en wordt er bijgepraat over de soap rond het verleggen van de gruisweg waaraan we wonen (dat nieuwe gezin met baby wilde de weg iets verder van hun erf, maar de oude mannetjes verderop waren tegen) en waarom die-en-die boerderij niet meer in bedrijf is. Als we langsrijden staan er altijd wel auto’s voor de winkel.

Toen we hier kwamen wonen zei mijn Zweedse familie: ‘Misschien kunnen jullie kijken of jullie zo veel mogelijk boodschappen kunnen doen bij de lanthandel, want het is belangrijk dat die blijft.’ Van de dochter van de voormalige winkeleigenaars hoorden we hoe dat gevoel de laatste jaren is toegenomen. Eerder was men vooral gefocust op prijs en assortiment, maar de laatste tijd lijken mensen meer te beseffen hoe belangrijk de lanthandel – die trouwens niet eens zo heel veel duurder is – is voor de leefbaarheid.

Dat geldt inmiddels ook voor ons. Als we langsgaan maken we een praatje. Met buren, de dame achter de kassa, of met de voormalige eigenaar en eigenaresse die nog steeds helpen in de winkel. En hoewel we de geavanceerdere weekboodschappen bij de supermarkt verderop doen, halen we de dagelijkse dingen zo veel mogelijk bij ‘onze’ lanthandel. Maar dus geen salami.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden