ColumnElma Drayer

Als we nou eens afspreken Amazon met z’n allen te boycotten?

Misschien bent u wel principieel tegenstander. Misschien laat het vraagstuk u onberoerd – zeker in deze coronatijden. Bij mij is geen van beide het geval. Als het gaat om de platformeconomie gedraag ik me als een onvervalste zwabberaar. Waar ik de ene onlinedienst niet vind kunnen, weet ik de andere op dekselse wijze voor mezelf goed te praten.

Om met het eerste te beginnen: ik heb, hand op het hart, nimmer gebruikgemaakt van Airbnb of varianten daarop. Nooit begrepen dat de boven ons gestelden het fenomeen toestonden, terwijl elke dreumes kan bedenken hoe ontwrichtend het werkt op de toch al overspannen huizenmarkt en op ons aller leefklimaat. Woningen, ik schreef het in dit hoekje eerder, zijn bedoeld om in te wonen. Niet om aan toeristen te verhuren.

Net zo ferm laat ik nooit maaltijden bezorgen door van die moderne werkslaven (in gifkleurig uniform met een doos op de rug). Van Ubertaxi’s houd ik me om dezelfde reden verre.

Maar hier stopt mijn vroomheid wel zo ongeveer. Want natúúrlijk vind ik dat je boeken dient te kopen bij de reëel bestaande boekhandelaar. Vermoed ik evenwel dat hij een titel niet voorradig heeft, komt de regen met bakken uit de hemel of ben ik in tijdnood, dan wend ik me net zo makkelijk tot het blauwe dikkerdje. Een fijn jurkje bestellen in Engeland of Duitsland? Ik doe het zonder met de ogen te knipperen. De laatste keer dat ik rechtstreeks per telefoon een hotelkamer boekte? Ik moet diep graven in het geheugen.

Dit alles terwijl inmiddels genoegzaam bekend is hoe dubieus ook dit luie consumentengedrag uitpakt. En niet alleen voor de koeriers die de pakketjes bij ons thuis moeten afleveren.

Undercoverjournalist Jeroen van Bergeijk beschreef hoe het eraan toegaat in de fase ervoor: in de distributiecentra waar de pakketjes vandaan komen. Lees zijn recentelijk verschenen Binnen bij bol.com, zijn boekversie van de reportages die hij eerder maakte voor de Volkskrant en Vrij Nederland. Ook al pieker je er niet over SP of erger te stemmen, de neokapitalistische misère slaat je recht in het gezicht. Een groot deel van de zogeheten orderpickers bestaat uit arbeidsmigranten die zich tegen een schamel uurloon de benen uit het lijf moeten rennen in magazijnhallen waar u en ik nog niet dood aangetroffen willen worden. Anderen staan aan de lopende band, waar alles draait om de ‘ratio’: de hoeveelheid pakketjes die je per uur verwerkt. Wie te laag scoort, hoeft niet meer terug te komen.

Dezelfde Van Bergeijk deed vorige maand in deze krant verslag van zijn wederwaardigheden bij een callcenter dat de telefoon opneemt voor een Zwols postorderbedrijf. De werkdruk bleek er even hoog, het loon (bijna) even laag, de vanzelfsprekendheid waarmee je klanten in de schulden kon praten verbijsterend. En wie vijf minuten op de wc verbeef, zag dat terug op zijn salarisstrook. Na afloop verklaarde de journalist voor het eerst ‘in gewetensnood’ te zijn gekomen. En dat hij heus nog weleens wat online bestelde. ‘Maar Wehkamp, daar wil ik niet aan meedoen.’

Afgelopen dinsdag is gigant Amazon in Nederland neergestreken. In de kranten las ik dat het bedrijf ‘op termijn’ even groot wil worden als in de Verenigde Staten, met ‘honderden miljoenen’ producten tegen ‘extreem lage prijzen’. Tot nu toe beperkte de berichtgeving zich tot de verwachte gevolgen voor directe concurrenten en voor winkelstraten. Naar de verwachte gevolgen voor de mensen die ervoor zullen zorgen dat de pakketjes bij ons thuis belanden moeten wij vooralsnog raden.

Of misschien wel niet. Een Britse undercoverjournalist (ik parafraseer genoemde Van Bergeijk) beschreef in 2018 hoe magazijnmedewerkers van Amazon ‘strafpunten’ krijgen als ze ziek zijn, te laat komen of hun targets niet halen. Wie te veel punten verzamelt, vliegt eruit. Urineren in een plastic fles omdat er geen tijd is voor wc-bezoek komt er regelmatig voor.

Misschien dat het bedrijf zich op Nederlands grondgebied netter moet gedragen. Maar netter dan zijn concurrenten lijkt mij heel onwaarschijnlijk.

Als we nou eens afspreken Amazon met z’n allen te boycotten? Het is een begin. Maar wel een goed begin.

Elma Drayer is neerlandicus en journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden