Commentaar Toeslagenstelsel

Als Snel zich in het komend jaar nuttig wil maken, zet hij een stelselherziening in de grondverf voor het volgende kabinet

Steeds duidelijker wordt dat het fiscale toeslagenstelsel te kwetsbaar is.

Staatssecretaris Snel in Nieuwspoort voor de persconferentie. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Over de teloorgang van het fraudebestrijdingsteam van de Belastingdienst kunnen bestuurskundigen nog boeken vol schrijven. Het is een schoolvoorbeeld van hoe goede voornemens al snel ontaarden in Kafkaëske toestanden zodra het doel alle middelen gaat heiligen.

Toenmalig staatssecretaris Frans Weekers ontmoette weinig politieke weerstand toen hij in 2013 aankondigde dat de fraudebestrijding zou worden opgevoerd. ‘In de praktijk zal dit ook goedwillende burgers raken’, schreef hij aan de Kamer. ‘De balans in de weging tussen dienstverlening en fraudebestrijding zal vaker in het voordeel van fraudebestrijding doorslaan.’

Weekers noch de Kamer kon bevroeden hoezeer de fraudebestrijders hiermee aan de haal zouden gaan. Beroemd zijn inmiddels de stoere berichten die intern rondgingen (‘Ladies and gentlemen, we got him’), het opschrift dat een medewerker in zijn pen liet graveren (‘bij twijfel altijd afwijzen’) en de gewraakte ‘80-20-benadering’: als 80 procent van de fraudeaanpak terecht was, viel 20 procent onder de nevenschade die op de koop toe werd genomen. Honderden klanten van het Eindhovense gastouderbureau Dadim werden zo in diepe ellende gestort. Staatssecretaris Snel zal hopen dat de aankondiging van ruimhartige schadevergoeding volstaat om komende week niet het vertrouwen van een fiks deel van de Tweede Kamer te verliezen.

Ingewikkelder is de zoektocht naar structurele verbetering. Snel wil het beeld van een ‘integere, ­geloofwaardige, zorgvuldige en verantwoordelijke dienst’ herstellen, maar komt vooralsnog niet verder dan de instructie dat er beter moet worden gecommuniceerd. Beter kan hij zich afvragen of het hele toeslagenstelsel – het rondpompen van zoveel geld met alle bijbehorende bureaucratie – niet aan herbezinning toe is. Ook de overvraagde Belastingdienst zelf schreeuwt om vereenvouding: lagere belastingen gecombineerd met minder toeslagen en aftrekposten.

Hopelijk helpt het dat ook beleidsonderzoek van het ministerie van Financiën inmiddels stelt dat het stelsel psychologisch niet goed in elkaar zit. Het maakt de financiële situatie van mensen niet beter maar onzekerder. De wal keert het schip. Als Snel zich in het komend jaar echt nuttig wil maken, zet hij een stelselherziening in de grondverf voor het volgende kabinet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden