180 GRADENAnna Gimbrère

‘Als je echt schijt hebt aan de toekomst, is kernenergie een goede optie’

Natuurkundige Anna Gimbrère (34) was lang gefascineerd door kernenergie, tot ze de alternatieven zag.

Anna Gimbrère: ‘Waarom zouden we al die moeite doen voor iets wat ervoor zorgt dat we minder tijd, geld en energie investeren in echt duurzame oplossingen?’Beeld Ivo van der Bent

Oude standpunt

‘Kernenergie leek me lang een goede oplossing. Ik was gefascineerd door het technologisch vernuft waarmee kernenergie wordt opgewekt. Dat mensen in staat zijn zoiets groots en krachtigs op te zetten, vond ik verbijsterend. Als je puur naar de uitstoot van broeikasgassen kijkt, lijkt kernenergie een goede vervanger voor olie en steenkool. Ik kreeg al jong moeite met uitlaatgassen en met rokende fabrieken. Het leek me onlogisch dat we spullen moesten verbranden om energie op te wekken. Vanuit dat oogpunt lijkt kernenergie een oplossing. Daarbij werd toen ik jong was, rond 1990, nog maar op kleine schaal gebruikgemaakt van wind en zonne-energie. Ik wist er niet genoeg van af. Dat veranderde toen ik ging studeren.’

Het kantelpunt

‘Ik las in 2006 het boek Cradle to Cradle, waarin wordt betoogd dat alles wat we fabriceren, zo ontworpen moet zijn dat we de restproducten volledig kunnen gebruiken als grondstof om iets anders te produceren. Nadat ik dat boek had gelezen, realiseerde ik me: als we ook oplossingen voor ons energiegebruik hebben waarbij geen afval wordt geproduceerd, zoals wind- en zonne-energie, waarom zetten we daar dan niet op in?

‘Een tweede kantelpunt was het moment waarop ik hoorde over een onderzoek naar het ontwerpen van symbolen om bij kernafval te plaatsen. Omdat taal snel verandert, moest er worden gezocht naar tijdloze symbolen die mensen over duizend jaar nog kunnen begrijpen. Toen pas viel het kwartje: we produceren nu afval dat over duizend jaar nog gevaarlijk is. En dan hebben we de naïeve gedachte dat er plekken op de wereld bestaan waar niets misgaat. Dat is totaal wereldvreemd. Het gaat uit van het ouderwetse model ‘geen zin hebben om na te denken over de problemen die je in de toekomst veroorzaakt’. Als je echt schijt hebt aan de toekomst, is kernenergie een heel goede optie. Maar dan zit je dus nog heel lang opgescheept met dat kernafval. En al die tijd mag er geen natuurramp of terroristische aanslag komen.’

Nieuwe standpunt

‘We moeten streven naar decentralisatie van het energiebeleid. Als iedereen lokaal zonne-energie opwekt en eventuele overschotten deelt, houd je elkaar lokaal in stand. Het enige dat je nodig hebt: zonnepanelen, een manier om overschotten op te slaan en een manier om de energievoorraad in huizen met elkaar te verbinden. Dan ben je onafhankelijk van centrale energieopwekking. Maar energiebedrijven zullen hun macht nooit uit handen willen geven. Dat is het punt bij kernenergie: daarmee creëer je nieuwe afhankelijkheid.

‘Als we nu investeren in kernenergie, vergt dat geld, tijd en kennis die we niet investeren in echt duurzame oplossingen. Er moeten mensen worden opgeleid die kernreactoren kunnen bedienen en kernafval kunnen opslaan. Daar moet je duizend jaar mensen voor hebben. Bedrijven springen daarop in, want dit is voor sommige industrieën een enorme kassa. Het gaat uit van een centrale energievoorziening, waarbij je een land afhankelijk maakt van die ene bron. De reden waarom ik denk dat zonne- en windenergie minder goed van de grond komen, is dat ze een minder goed verdienmodel hebben.

‘Nog een tegenargument: een land dat afhankelijk is van kernenergie, is politiek kwetsbaar. Als een vijandige staat, stam of factie ooit die reactor weet uit te schakelen, ligt het hele land plat. Wanneer de energievoorziening decentraal is georganiseerd, heb je dat probleem niet. Dan ben je minder kwetsbaar.’

Het effect

‘Ik word een beetje giftig als mensen nog steeds pleiten voor kernenergie, terwijl er goede alternatieven bestaan en de risico’s al lang en breed bekend zijn. Toch ben ik er voorstander van om rationeel naar dit soort zaken te kijken: het zou kunnen dat er iets misgaat in de kernreactor, maar die kans is heel klein. Nederland is bovendien politiek zeer stabiel en door de gunstige ligging lopen we slechts een kleine kans op aardbevingen. Nederland zal dus niet ten onder gaan aan een imploderende kernreactor, die angst is irreëel. Je mag sowieso nooit plannen afschieten op basis van angst. Angst mag nooit regeren. Maar kernenergie is gewoon niet nodig, dus waarom zouden we al die moeite doen voor een kortetermijnoplossing die ervoor zorgt dat we minder tijd, geld en energie investeren in echt duurzame oplossingen?

‘Waarin ik vooral geloof, is niet zozeer aanwijzen wat fout is, maar benadrukken wat goed is. Dus in plaats van kernenergie af te branden, leg ik de nadruk op de mogelijkheden die wel duurzaam en veilig zijn. Daarvoor laat ik geen gelegenheid onbenut. Sowieso is dat een goed uitgangspunt: focus niet op de zaken die niet in orde zijn, maar op de goede ontwikkelingen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden