Column Jasper van Kuijk

Als je dacht dat jij er tegenop zag om na de vakantie weer aan de slag te gaan, denk dan even aan hoe Stef Blok zich nu voelt

Stef Blok trof na zijn ­vakantie een to-dolijstje aan op zijn ­bureau op Buitenlandse Zaken: ‘Excuses maken aan Tweede ­Kamer en eigen ministerie. Relaties herstellen met Suriname, Curaçao, Australië, Singapore, Rwanda, Polen en Tsjechië.’ Als je dacht dat jij er tegenop zag om na de vakantie weer aan de slag te gaan, denk dan even aan hoe Stef Blok zich nu voelt.

Blok heeft inmiddels excuses aangeboden en de uitspraak teruggenomen dat het ‘diep in onze genen zit dat we een overzichtelijke groep willen hebben en dat we niet in staat zijn een binding aan te gaan met ons onbekende mensen’. Dat Blok van al zijn uitspraken juist deze expliciet terugtrekt, is verwonderlijk. Want toen de Volkskrant het waarheidsgehalte van de uitspraken van Blok naging, was dit eigenlijk de enige die overeind bleef. Een geraadpleegde hoogleraar evolu­tionaire psychologie concludeerde dat die uitspraak van Blok een kern van waarheid bevat. En dat kan ­bevestigd worden door iedereen die vijf minuten op het schoolplein van een middelbare school staat. Of het in de genen zit of niet, we houden overduidelijk van groepjes.

Blok heeft aangegeven dat de genen-uitspraak op geen enkele manier bedoeld was als vrijbrief voor ­racisme en uitsluiting. Het probleem zat voor mij niet zozeer in het stukje evolutiepsychologie van de koude grond dat hij ten beste gaf. Het zat hem in de conclusie die hij eraan verbond. Je zag een minister van Buitenlandse Zaken die het samenleven van mensen met een verschillende culturele achtergrond als een onmogelijkheid lijkt te zien. En hoewel hij van alles heeft uit­gelegd, genuanceerd, teruggetrokken, blijft dát beeld staan.

Een samenleving waarin meerdere culturen vreedzaam naast elkaar kunnen samenleven – het lijkt hem zeer, zeer moeilijk, hij kent ze niet. Hij had de vraag zelfs meerdere malen opgegooid in vergaderingen op het ministerie: ‘Geef me één voorbeeld van een land waar meerdere culturen naast elkaar leven en waar de oorspronkelijke bewoners nog zijn?’ Hij had hier van zijn ambtenaren geen specifiek antwoord op gekregen, zo liet de minister weten in de Kamerbrief waarin hij verantwoording aflegde voor zijn uitspraken.

Ik weet niet hoe ver de heer Blok terug wil in de ­geschiedenis en wie hij nog wil kwalificeren als oorspronkelijke bewoners, maar eh, Zwitserland? Luxemburg? België? In alle drie de landen worden al eeuwenlang verschillende talen naast elkaar gesproken en ­leven bevolkingsgroepen met duidelijk verschillende tradities en gewoontes, en alle drie de landen zijn – voor zover ik weet – niet verwikkeld in een burgeroorlog.

Ik vind het ook helemaal niets voor een VVD’er om zich erbij neer te leggen hoe mensen ‘van nature’ zijn. Als de liberalen dat voortaan gaan doen, dan pleiten ze binnenkort voor een uitkering voor iedereen, want het zit ons in de genen om met zo min mogelijk moeite zo veel mogelijk comfort te verwerven. En laten we dan ook maar stoppen met het strafbaar stellen van diefstal, want het is heel natuurlijk dat mensen iets willen hebben wat de ander ook heeft.

Mensen hebben slechte eigenschappen. Dat hoeven we niet te ontkennen. De vraag is of je je daarbij neer wilt leggen of er rekening mee wilt houden bij het ­bedenken van oplossingen. En ik weet nog steeds niet waar Stef Blok staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden