ColumnDaniela Hooghiemstra

Als iemand vraagt: ‘Mag ik seksueel binnendringen?’ moet je volgens mij sowieso maken dat je wegkomt

Beeld .

Amnesty International werd in 1961 opgericht om wereldwijd de belangen te beschermen van gewetensgevangenen, maar bemoeit zich de laatste decennia in Nederland ook met de rechten van vrouwen, lhbti’ers en ­migranten.

De laatste actie heet ‘Let’s talk about yes’, een campagne die tot doel heeft seks zonder instemming gelijk te stellen aan verkrachting. Minister Grapperhaus van Justitie wil een nieuwe wet invoeren die seks zonder instemming strafbaar maakt, maar hij stelt deze overtreding niet gelijk aan verkrachting, waarbij dwang aantoonbaar is.

Dat, vindt Amnesty, is een gemiste kans. Seks zonder instemming ís verkrachting. Wie niet eerst vraagt: ‘wil je seks?’ moet wat de mensenrechtenorganisatie betreft dezelfde straf krijgen als een verkrachter die uit de bosjes springt (twaalf jaar).

Dit roept de vraag op wat ‘amnestie’ voor Amnesty betekent. Maakt ­iemand die niet in de gaten had dat degene die met hem naar bed ging het stilletjes niet wilde, daar geen aanspraak op?

‘Je moet communiceren met je partner om er zeker van te zijn dat je allebei seks wilt’ zegt de mensenrechtenorganisatie.

Niet alleen maak ik zelf graag uit wat ik wel of niet doe, zeker met mijn ‘partner’, ook geeft deze instructie van de organisatie voor de rechten van mensen weinig blijk van inzicht in die mensen. 

De ziel hangt van tweestrijd aan elkaar en non-verbale communicatie vermag godzijdank méér dan de uitwisseling van juridische formules. Als iemand vraagt: ‘mag ik seksueel binnendringen?’ moet je volgens mij sowieso maken dat je wegkomt.

Dat sommige mensen door ‘bevriezing’ hun wil niet meer kunnen uiten, is tragisch, maar geen reden andere mensen jarenlang op te sluiten. De grens tussen onderlinge averij en zware misdaad is dwang of geweld. Wie dat niet erkent, ontbeert inlevingsvermogen en bagatelliseert bovendien de ernst van een ­gewelddadige verkrachting.

De van origine Pakistaanse Shirin Musa van de organisatie Femmes for Freedom zegt zich al jaren te verbazen over het feit dat Amnesty hoogdravende theorieën over ‘rechten’ en ‘vrijheid’ verkondigt, maar geweld tegen vrouwen in de praktijk negeert.

Omdat vrouwen hun ‘eigen keuzes’ moeten maken, keerde Amnesty zich vorig jaar tegen de invoering van het boerkaverbod. Maar aan Musa’s acties tegen gedwongen uithuwelijking en huwelijkse gevangenschap wilde de ngo tot nu toe niet meewerken.

Zelf zat Musa jarenlang gevangen in een islamitisch huwelijk dat door de Nederlandse rechter niet kon worden ontbonden. Het lukte haar zich eruit te worstelen. Vorige week behaalde ze een overwinning in de rechtszaal tegen de prediker van een Haagse moskee, die in 2018 de genitale verminking van kinderen aanbeval. De rechter oordeelde dat het recht op bescherming tegen geweld zwaarder weegt dan het recht op vrijheid van godsdienst. Een mijlpaal, volgens Musa voor de vrouwen en meisjes in Nederland die lijden onder religieuze dwang.

Maar terwijl Musa met haar 1,8 arbeidskrachten en een handjevol ­donateurs terreurpraktijken bestrijdt, houdt Amnesty met een jaarlijks budget van rond de 27 miljoen euro zich bezig met het stellen van strengere regels voor het vrije seksuele verkeer. En bepleit de organisatie in het kader daarvan bovendien precies die ‘onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing’ van overtreders, waartegen de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens juist beschermt.

Net als religie, kan de strijd voor recht en emancipatie ontaarden in orthodoxie. Theorie gaat dan vóór praktijk en de hemel boven de aarde, terwijl ‘de mens’om wie het te doen is, wordt vergeten. Maar vorige week sloeg het recht terug. Het College voor de Rechten van de Mens oordeelde dat het besluit van de TU Eindhoven om ten behoeve van de emancipatie alleen nog maar vrouwen aan te nemen, onwettig is. Onderscheid maken op grond van geslacht, oordeelde het College, is verboden.

Ik ben benieuwd of dat oordeel consequenties heeft voor het vrouwenquotum in raden van bestuur, dat eerder werd afgedwongen door D66. Het Sociaal Cultureel Planbureau onthulde vorige week trouwens waaróm vrouwen minder vaak de top bereiken. Omdat ze vaker in deeltijd werken. 

Daniela Hooghiemstra is journalist en historicus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden