Column Loes Reijmer

Als het op vrouwelijke seksualiteit aankomt zijn de VS, het Vaticaan en moslimlanden dikke vrienden

Even was het zoeken naar de eerste zin. Het is ongemakkelijk om de baarmoeder deze ochtend direct op uw ontbijttafel te slingeren. Bij de longen of lever zou het anders zijn. Dat zijn gewoon organen. De baarmoeder voelt persoonlijk.

Maar ja, dat is precies het punt. Ik behoor tot een groep die de luxe heeft om de buik te beschouwen als iets compleet eigens. Twee decennia na de uitvinding van de pil geboren, twee maanden na de legalisering van abortus, in een vrijzinnig milieu. ‘Beschouwen’ klinkt eigenlijk al te actief; we weten gewoon niet anders. De belangrijkste baarmoederlijke kwestie waarmee feministen zich tegenwoordig bezig hoeven te houden is of het oké is om je al #freebleedend over de witte bank van je schoonouders te draperen (nee). Verder lijkt de strijd wel zo’n beetje gestreden.

Toch werd de baarmoeder deze week twee keer politiek gemaakt. De Volkskrant beschreef hoe Amerika op de VN-vrouwentop het voortouw nam tegen abortus. De regering Trump vormde een wonderlijke coalitie met het Vaticaan en moslimlanden als Saoedi-Arabië en Bahrein. Keep your friends close, but your frenemies closer, zei de wijze Paris Hilton ooit, maar hier ligt dat toch anders. Als het op vrouwelijke seksualiteit aankomt dan zijn deze staten gewoon dikke vrienden.

In Vrij Nederland publiceerde Nikki Sterkenburg over de ideologie van de aanslagpleger in Nieuw-Zeeland. Sterkenburg is freelance journalist, maar ze doet ook promotieonderzoek naar radicaal- en extreemrechtse activisten. In die hoedanigheid sprak ze de afgelopen jaren met tien zogenoemde etno-nationalisten, ogenschijnlijk kéúrige types die online radicaliseerden en er allerlei onfrisse ideeën op nahouden op het gebied van ras.

Deze mannen bleken geobsedeerd door demografie, net als de terrorist die vijftig mensen doodschoot in de moskeeën van Christchurch. ‘Het zijn de geboortecijfers’, begon die zijn manifest. In westerse samenlevingen zou ‘omvolking’ plaatsvinden, doordat witte vrouwen minder kinderen krijgen dan vrouwen met een migratieachtergrond. Bij alt-right denken we vooral aan racisme, maar zorgen over het geboortecijfer en een hang naar traditionelere rolpatronen zijn net zo belangrijk. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille.

De Nederlandse mannen die Sterkenburg interviewde, begonnen steevast te zeuren dat ze op haar 34ste pas twee kinderen had gebaard. ‘Soms kreeg ik bij binnenkomst een preek dat ik niet zoveel tijd moest spenderen aan mijn werk, maar mezelf vooral nog meer moest gaan voortplanten.’

In The New York Times zeiden deskundigen bezorgd te zijn over de snelheid waarmee de baarobsessie zich online verspreidt. Plotseling worden er zaken bediscussieerd die jaren geleden onbespreekbaar waren. Mogen vrouwen wel werken? Moeten we hun kiesrecht afpakken? ‘Eerst wordt het als grapje gebracht’, analyseerde een Britse promovenda. ‘Vervolgens als beleid waarmee niet iedereen het eens zal zijn, maar dat wel het bespreken waard is.’

Dit zijn natuurlijk extremen. Tegelijkertijd maakte de Hongaarse premier Orbán onlangs bekend dat vrouwen grote financiële voordelen krijgen naargelang het aantal baby’s dat ze baren. Vanaf vier kinderen hoeven ze zelfs nooit meer inkomstenbelasting te betalen. 

Vooruit, Orbán is een extreem politicus. Maar ook hier wordt in rechtse kringen serieus over het geboortecijfer gesproken. ‘Stimuleer bevolkingsgroei en geef aandacht aan grote gezinnen’, luidde een van de tien aanbevelingen van De Nederlandse Leeuw, een congres waar tweeduizend mensen ‘brainstormden’ over ‘oplossingen voor de multiculturele samenleving’. Hoe die ‘aandacht’ eruit moet zien, is niet duidelijk, maar vermoedelijk werd er geen riante uitbreiding van het vaderschapsverlof mee bedoeld. Zo wurmt het thema zich van de radicale randen naar het normale debat – zij het in afgezwakte vorm.

‘De politisering van de baarmoeder’, zei een vriendin. Dat wist zij al lang. Vorig jaar kreeg ze als Marokkaans-Nederlandse een kind met een witte man. ‘Homeopathische verdunning’, noemt ze het. Een leuk grapje, maar ook veelzeggend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.