Column Elma Drayer

Als het op het klimaat in de media aankomt, ligt Vlaanderen dichterbij Nederland dan gedacht

Bij de buren maken ze al wekenlang ruzie over de beoogde benoeming van Mia Doornaert tot voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren – de evenknie van het Nederlands ­Letterenfonds.

Ik had de vrouw niet meteen op mijn netvlies, maar ze blijkt een Bekende Vlaming te zijn. Bijna veertig jaar was ze redacteur bij De Standaard, onder meer als correspondent in Frankrijk. Daarna werd ze adviseur en speechschrijver van de christen-democratische Vlaamse premier Yves Leterme. Ook was ze voorzitter van de Algemene Vereniging van Beroepsjournalisten en van de Internationale Federatie van Journalisten. Ongekend voor mijn beroepsgroep: in 2003 verhief toenmalig koning Albert haar vanwege haar journalistieke verdiensten in de adelstand. Tegenwoordig heeft de barones een tweewekelijkse column in De Standaard.

Waarom zou zo’n personage ongeschikt zijn voor het voorzitterschap van een weliswaar gewichtig, maar onschuldig clubje? Welnu. Naast enkele bezwaren tegen de gevolgde procedure, klonken er vooral bedenkingen tegen haar opinies. 

Voorop in het protest liep politiek filosoof en mensenrechtenactivist Bleri Lleshi, die twee jaar geleden nog bladzijdenlang mocht raaskallen in weekblad Vrij Nederland. In een krakend geschreven betoog op MO* Magazine noemde hij Mia Doornaert een ‘oerrechtse conservatief’. Volgens hem is ze niet alleen ‘racistisch en islamofoob’, ze behoort tot de ‘elite-islamofoben’, omdat ze via de media haar opvattingen vrijelijk ‘produceert, verspreidt en normaliseert’. Bovendien betoont ze zich ‘een vurige fan’ van Ayaan Hirsi Ali. (Wat u zegt, het moet niet gekker worden.) Is het al een schande dat De Standaard haar een podium biedt, als voorzitter van genoemd fonds zou ze helemáál ongeschikt zijn.

Interessant weetje: niemand protesteerde toen haar voorganger, een prominent lid van de progressieve partij Groen, aantrad bij het Vlaams Fonds voor de Letteren. Waarom dan nu wel zoveel gedoe rond Mia Doornaert?

Nieuwsgierig zocht ik haar columns op. In de ene pleitte ze voor ‘veeleisend onderwijs’ voor álle kinderen, omdat dat ‘de beste borstwering’ is tegen demagogie. In een andere verzette ze zich tegen de ‘morele taalcensoren’, die de term blank willen verbieden. In een derde maakte ze zich druk om het begrip ‘islamofobie’ dat volgens haar religiekritiek onmogelijk maakt.

Zoals bij elke lezenswaardige columnist ben je het de ene keer met haar eens, de andere keer niet. Maar racistisch? Ik kon er geen spoortje van ontdekken. 

Alleszins logisch, lijkt me zo, dat de columnist furieus reageerde op de aantijgingen. Ze hekelde ‘de hetze’, zei dat Bleri Lleshi haar woorden malicieus verdraaide en noemde hem ‘een marginaal mannetje’. Voor dat laatste bood ze later netjes haar excuses aan. Toch vond onder meer schrijver Stefan Hertmans dat die uitval haar definitief incapabel maakte voor de functie. (Iemand losjes betichten van racisme is in zijn ogen blijkbaar lang zo erg niet.)

In een opiniestuk maandag in dagblad De Morgen maakte Bleri Lleshi het trouwens nog bonter. Nu bleek Mia Doornaert ineens te behoren tot de ‘cultureel racisten’. Nee, ik kende het begrip evenmin, maar het bevordert iedereen tot racist die niet staat te juichen bij pakweg de boerka. Het blijkt het nieuwe lievelingspejoratief uit de toch al rijke voorraad der beroepsactivisten – het trommeltje waaruit ze putten zodra ze stuiten op opvattingen die hen niet bevestigen in het eigen gelijk. 

Zou zo’n rel ook hier kunnen gebeuren? Liefst zou ik beweren dat het klimaat in de Nederlandse media intussen minder verstikkend is. Maar nee. Juist deze week mocht socioloog en politicoloog Merijn Oudenampsen in NRC Handelsblad uitleggen dat wij van de media verantwoordelijk zijn voor de opkomst van Donald Trump, Geert Wilders, Thierry Baudet én Pegida. ‘De mediahype heeft hen gemaakt tot wie zij zijn.’ Een glansrol deelde hij toe aan de Volkskrant, die zaterdag een interview plaatste met de voormalige PVV-fractieleider in Rotterdam. Extremisme is namelijk niet ‘voor iedereen onmiddellijk als zodanig herkenbaar’. Dus had de krant er duidelijker bij moeten zetten dat deze man niet deugde – of zoiets?

Vlaanderen ligt dichter bij Nederland dan ik dacht. 

Elma Drayer is journalist en neerlandica.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.