Als het azc niet bevalt, ga je maar naar een hotel

Onze vluchteling was pas getrouwd, vertelde ze, en werkte net een jaartje in een ziekenhuis toen haar vader vanwege 'politieke problemen' werd gearresteerd en in de gevangenis vermoord. Tijdens de vlucht, nog op het vliegveld, werd ook haar man opgepakt en voor eenzelfde lot als de vader afgevoerd.

Peter Middendorp
Een slaapkamer in een bed-bad-broodopvang. Beeld ANP
Een slaapkamer in een bed-bad-broodopvang.Beeld ANP

Drie jaar woont ze in azc's. Het eerste verzoek om een verblijfsvergunning is afgewezen, het tweede wacht op een antwoord. Misschien was ze in het begin te verdoofd om een coherent vluchtverhaal af te steken; vragen drongen niet zo door.

Ik trof haar bij een oude buurvrouw op de bank, haar enige Nederlandse contact, knieën tegen elkaar, hoofddoekje op. Omdat de buurvrouw lang op reis zou gaan, bood ik haar het gezelschap aan van mijn gezin, maar ze wilde niets aannemen voordat ze eerst haar maandgeld voor ons in kip en aubergine had omgezet.

Op de avond dat er in het Amsterdamse debatcentrum De Balie over deportatie van moslims werd gediscussieerd, gingen we naar het azc, anderhalf uur fietsen van de stad. Ik was al eens in een azc geweest, en ik had Hoe ik talent voor het leven kreeg gelezen, waarin Rodaan Al Galidi het lange leven in azc's beschrijft, maar ik schrok toch een beetje van wat ik zag.

Ze woont in een houten hok, een stacaravan zonder wielen, met vijf andere, alleenstaande vrouwen uit verschillende culturen. Voor elke twee vrouwen is een slaapkamer beschikbaar, waarin precies twee bedden passen. Omdat een bed in de lengte op de grond staat en het andere op borsthoogte in de breedte tussen de muren is geplaatst, blijft er net genoeg ruimte over voor een persoon om rechtop te kunnen staan.

Ik geloof dat we proberen mensen te ontmoedigen om voor asiel naar Nederland te komen door vluchtelingen in de azc's basisbehoeften te onthouden. Er is daar geen rust, geen slaap, geen privacy. Het ontmoedigingsbeleid ontmoedigt alleen mensen die er al zijn, elke dag, net zolang totdat hun deels of volledig de gezondheid ontglipt.

Ze haalde ons op bij de slagboom, ze had haar mooiste hoofddoek omgedaan. We kwamen langs een loket waar de bewoners zich wekelijks verplicht moeten melden. Soms wordt ze er door breedsprakige mannen uit de rij geduwd, maar ze durft er niets van te zeggen. In de procedure kan alles tegen je worden gebruikt, elk akkefietje.

Laatst had ze om een slaapkamer voor zichzelf gevraagd, om te kunnen studeren. Dagenlang had ze vervolgens blij rondgelopen met het antwoord, in de veronderstelling dat ze een kamertje mocht gebruiken. De vreugde duurde totdat iemand uitlegde wat het betekent als er wordt gezegd: 'Als het niet bevalt, ga je maar naar een hotel.'

De tafel stond vol schalen, we aten als een gezin. 'Als het nodig is voor je verblijfsvergunning wil ik wel met je trouwen', zei ik. 'Geen probleem. Het mag ook met mijn vriendin, als je dat prettiger vindt.' Ze zei niet meteen 'ja', maar dat kon ons niet schelen. Ze was onze vluchteling. We gaven haar niet meer terug.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden