ColumnLoes Reijmer

Als een bruine pop al zo veel losmaakt, wat ­moeten mensen met een donkerdere huid dan niet meemaken?

Misschien heb ik wel 20 minuten voor het schap staan drentelen. De keuze was vooraf al gemaakt, daar niet van. Er was er trouwens ook maar één. In de muur opgetrokken uit lichtroze plastic was slechts één plekje bruin.

Maar ging ik het echt doen? Was het niet overdreven? Zou ik niet een wandelende persiflage op mijn generatie lijken, een middenklasse-millennial die zo opzichtig woke probeert te zijn dat ze zelfs haar kinderen ermee lastig valt? Zou er voortaan ‘mijn moeder heeft ook die documentaire van Sunny Bergman gezien’ op het voorhoofd van mijn dochter geschreven staan?

Het was nog waar ook. Na het verschijnen van Wit is ook een kleur, de film die eind 2016 aanleiding was voor veel verhitte briefjes en columns en tweetjes, besloot ik dat mijn dochter een bruine pop zou krijgen zodra ze de popgerechtigde leeftijd bereikte. In de documentaire doet Bergman een experiment met kleuters van diverse komaf. Ze moeten vragen beantwoorden over de twee poppen die voor hen staan, een bruine en een lichtroze. Bijna allemaal kiezen ze voor de laatste. Want die zou liever zijn, slimmer ook, mooier.

Op de uitvoering van het experiment was van alles aan te merken, bleek uit de verhitte briefjes en columns, hoewel de Leidse hoogleraar Judi Mesman in de Volkskrant ook concludeerde dat uit veel grote studies hetzelfde resultaat kwam. Ik kreeg de indruk dat alle verhitte briefjes en columns en tweetjes over de aanpak ook een beetje dienden als afleiding van de ongemakkelijke boodschap van de documentaire, zoals het afgelopen weken ook veel ging over de vorm van het debat, over het al dan niet gebruiken van ‘sociologische begrippen’, over ‘radicale geluiden’ die de ‘nobele discussie’ in de weg zouden staan, waarna het vervolgens weer niet over die nobele discussie ging.

Witte mensen denken dat hun perspectief universeel is en kunnen zich derhalve nauwelijks voorstellen dat mensen nadelen ondervinden vanwege hun donkere huidskleur, toonde Bergman aan. Voor het eerste deel van die boodschap hoef je trouwens maar naar een schap vol lichtroze poppen te kijken in een stad waar 35 procent van de inwoners van niet-westerse komaf is.

Ik kocht die ene bruine pop dus, zodat mijn dochter al op jonge leeftijd zou leren dat niet iedereen eruitziet zoals zij, een inzicht dat nog belangrijker werd toen we naar een minder diverse stad verhuisden. Ik hoopte dat het voor haar vanzelfsprekend zou zijn haar plastic baby overal mee naartoe te slepen in een rammelende minibuggy, dat ze haar op handen zou dragen en onuitstaanbaar bemoederen, ook al verschillen ze van kleur.

Vanzelfsprekend is het zeker voor mijn dochter. Voor de omgeving? Minder. ‘Heeft je baby te lang in de zon gelegen?’, zei de kassamedewerker van de Action. Een voorbijganger vroeg ooit gespeeld verbaasd, wink-wink, of de pop wel van haar was. ‘Waaah, zij heeft een bruine baby!’, gilde een jongetje toen mijn dochter haar trots op school toonde. Ook herinner ik me het gesprek met een vage kennis, om vier uur ’s nachts aan een tafel vol lege bierblikjes en flessen sterk. ‘Dat kun je je dochter niet aandoen’, zei hij, het gezicht vol afgrijzen.

Het is natuurlijk verre van een heldendaad, die aankoop. In de kern is het zelfs een sneue compensatie voor het gebrek aan kleur in onze directe omgeving. Maar de reacties op de pop laten me een beetje, een heel klein beetje, een fractie van een heel klein beetje, echt een lachwekkende fractie van een heel klein beetje, ervaren hoe het is om niet tot de norm te behoren. Dat het maar om een pop gaat, en niet zoiets fundamenteels als je huid, geeft mij de luxe het alleen maar leerzaam te vinden. Want als plastic al zo veel losmaakt, wat ­moeten mensen met een donkerdere huid dan niet meemaken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden