EssayPannenkoekenhuis Upstairs

Als dit stukje u ertoe beweegt om pannenkoekenhuis Upstairs eens te proberen, neem dan de pannenkoek met citroen en suiker

De Israëlische schrijver Etgar Keret, vooral bekend van zijn korte verhalen, mist in de coronatijd één plek in het bijzonder: het Amsterdamse pannenkoekenhuis Upstairs.

Beeld Monique Bröring

We vroegen vier buitenlandse schrijvers om hun herinneringen aan Nederland. Waar ze mee kwamen: liefde voor Schiphol en de Afsluitdijk, hemelse pannenkoeken en herinneringen aan zwembaden vol zedeloze tieners. 

Als ik probeer te bedenken hoe het coronavirus mijn leven heeft veranderd, realiseer ik me dat dat niet het geval is. Als schrijver ben ik er al aan gewend om bijna altijd thuis te zitten en in plaats van net als andere mensen deel te nemen aan activiteiten op sociaal en professioneel gebied, staar ik voor me uit en schep ik denkbeeldige werelden waar daadwerkelijk iets gebeurt, in tegenstelling tot mijn suffige appartement. Dus ik denk dat in veel opzichten het coronavirus niet zozeer mijn leven heeft veranderd, maar de rest van de mensheid ertoe heeft gedwongen om net als ik te worden en daarmee te begrijpen dat het hier bepaald niet alle dagen feest is.

Het enige wat echt veranderd is in mijn leven, is het feit dat ik van de ene op de andere dag ben overgegaan van draagbaar naar stationair. Want een schrijver bedenkt niet alleen verhalen, die hij vervolgens opschrijft, maar is ook een soort handelsreiziger, die vaak van het ene in het andere vliegtuig stapt, van de ene zaal naar de andere, zwaaiend met een exemplaar van zijn laatste boek in een sneue poging mensen ervan te overtuigen dat zijn vreemde verhalen hun leven misschien wel een heel klein beetje zouden kunnen veranderen.

Na drie maanden zonder vliegtuigen, zonder treinen en zonder slapeloze nachten in onpersoonlijke hotelkamers, kan ik voor mezelf eerlijk toegeven dat ik die boekpromotietours echt niet mis, ondanks alle adrenaline en avontuurlijke spanning die ermee gepaard gaan. Toch zijn er wel een paar plekken op de wereld die ik echt mis, omdat ik daar zo vaak geweest ben dat ze deel zijn geworden van mijn mondiale buurt.

Als zogenaamde intellectueel zou ik het liefst zeggen dat het Louvre in Parijs, het MoMA in New York en de Sixtijnse kapel in Rome bovenaan mijn lijstje staan. Maar om eerlijk te zijn, wordt de eerste plaats op mijn lijstje niet ingenomen door een museum, kathedraal of concertzaal, maar door pannenkoekenhuis Upstairs aan de Grimburgwal 2 in Amsterdam. Dat is het beste en kleinste pannenkoekenhuis waar ik ooit heb gegeten. Het is zo goed en zo klein, dat wanneer je in de verleiding zou komen om alle pannenkoeken die je graag zou proeven ook echt te eten, de kans groot is dat je daarna niet meer door het wel heel smalle trapgat past.

Rutger Lemm, een van de makers van de film Etgar Keret  Een waargebeurd verhaal, heeft mij op dit pannenkoekenhuis gewezen. Het komt ook voor in een terugkerende droom die ik al jaren heb, waarin ik meedoe aan een wedstrijd pannenkoeken eten met bekende schrijvers. We moeten uit ons werk voorlezen terwijl we ons volproppen met hemelse Upstairs-pannenkoeken. Uiteraard is dit een nachtmerrie.

Een andere plek in Amsterdam die ik ook wel mis, is het Ambassador Hotel, waar ik bij al mijn bezoeken van de afgelopen twintig jaar aan deze stad mijn intrek nam. Het is een alleraardigst, prachtig onderhouden hotel, waarin elke kamer net even anders is ingericht, terwijl ze er allemaal uitzien en aanvoelen als een poppenhuis. In het Ambassador voel ik me zo thuis dat ik al na twee nachten een hekel begin te krijgen aan die vervloekte toeristen die van alle plekken op de hele wereld uitgerekend aan de Herengracht, pal onder mijn raam, zo nodig herrie moeten maken. Waarbij ik de hele tijd in volledige ontkenning ben van het pijnlijke feit dat ik zelf een toerist ben.

De inwoners van Amsterdam kunnen van één ding genieten in deze tijden van existentiële vrees en alomvattende economische spanning: de schoonheid van hun verbazingwekkende stad, nu eens niet verrommeld door duizenden luidruchtige toeristen, mijzelf incluis. Amsterdam zonder het irritante lawaai van rolkoffertjes op de grachten, Amsterdam zonder jeugdige Engelstaligen die tegen de richting in op het fietspad rijden, en zonder dronken droppies die midden op straat onverklaarbaar blijmoedig staan te kotsen.

Ja, ik weet dat dit een zielige poging is om van de bittere citroenen van onze coronawerkelijkheid zoete limonade te maken, maar wat is het leven anders dan een eindeloze, tot mislukken gedoemde poging daartoe? En als we het toch over citroenen hebben: als dit stukje u ertoe beweegt om pannenkoekenhuis Upstairs eens te proberen, neem dan de geweldige pannenkoek met citroen en suiker. De smaak daarvan zal zelfs de grootste cynici onder u vervullen van optimisme en liefde voor uw medemens. En als die pannenkoek voor u wordt neergezet, raad ik u aan hem snel op te eten, want ik en die vervelende toeristen zouden weleens eerder naar uw stad kunnen terugkeren dan u denkt.

LEES VERDER

Schiphol is een fraaie oase in de woestijn van trieste, zielloze vliegvelden in de wereld
We vroegen vier buitenlandse schrijvers om hun herinneringen aan Nederland. Waar ze mee kwamen: liefde voor Schiphol en de Afsluitdijk, hemelse pannekoeken en herinneringen aan zwembaden vol zedeloze tieners. Voor de Noorse cultauteur Johan Harstad (Max, Mischa & het Tet-offensief), was Nederland het startpunt voor veel mooie ervaringen. Hij voelt zich hier thuis.

Een bankier is misschien een onwaarschijnlijke held, maar zijn achtergrond is behoorlijk levendig
We vroegen vier buitenlandse schrijvers om hun herinneringen aan Nederland. Waar ze mee kwamen: liefde voor Schiphol en de Afsluitdijk, hemelse pannekoeken en herinneringen aan zwembaden vol zedeloze tieners. De Amerikaanse historicus Russell Shorto, schrijver van Amsterdam: Geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld, woonde jarenlang in onze hoofdstad. Nu op veel plekken in de wereld standbeelden worden neergehaald, denkt hij aan zijn favoriete monument in Nederland – een monument dat al op de grond ligt.

Zeeuws-Vlaanderen is ook voor de meeste Nederlanders een beetje exotisch
We vroegen vier buitenlandse schrijvers om hun herinneringen aan Nederland. Waar ze mee kwamen: liefde voor Schiphol en de Afsluitdijk, hemelse pannekoeken en herinneringen aan zwembaden vol zedeloze tieners. De Belgische schrijver Tom Lanoye koestert warme herinneringen aan zijn vakanties in Nederland, waar de exotiek voor hem pas goed begon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden