ColumnJasper van Kuijk

Als de zelftest een streepje geeft bij C, heb je géén corona. Huh?

Jasper van Kuijk Beeld de Volkskrant
Jasper van KuijkBeeld de Volkskrant

Nooit gedacht dat ik nog eens op mijn vrije zaterdagavond voor de lol een coronasnel-/zelftest zou doen. Of, nu ja, voor de lol. Ik had van lezers de tip gekregen dat het aflezen daarvan tot verwarring kan leiden, dus mijn interesse was gewekt.

Bij de zelf-/sneltest poer je in je neusgaten met een meegeleverd wattenstaafje, doopt dat in een vloeistof en spuit die vervolgens in het daarvoor bedoelde gaatje in de testcassette. De vloeistof trekt dan door een strip en als er een streepje verschijnt bij de C dan heb je… géén corona. Huh?

Die C staat in dit geval verrassend genoeg niet voor corona, maar voor ‘controle’. De coronasneltest is een zogenoemde lateral flow-test en die hebben standaardindicaties. Met een S wordt aangegeven waar je de Sample (het monster) moet deponeren en de T (Test) geeft aan of het te identificeren element is aangetroffen. De C van Controle geeft aan of de test geldig is: of er bijvoorbeeld voldoende monstervolume aanwezig was en of het chemische proces dat zou moeten plaatsvinden ook plaats heeft gevonden.

Je komt dezelfde drie letters ook tegen op bijvoorbeeld een test voor zika of op een zwangerschapstest, maar dan is er logischerwijs niet de verwarring of de C nu staat voor zwanger/zika of voor controle. De verwarring bij coronatests lijkt me trouwens behoorlijk tegen te gaan door er niet S-T-C op de zetten, maar voluit Controle, Test en Sample.

null Beeld

Mocht dat werken, dan zijn we er toch nog niet helemaal qua gebruiksvriendelijkheid. De Nederlandstalige instructies van de test die ik had stonden bol van de onduidelijkheden en vertaalfouten. Bijvoorbeeld de uitleg hoe je het monster op de test moet druppelen: ‘Voeg het verwerkte specimen vervolgens toe aan het monster, goed uit de buurt van de cassette.’ Sorry? Maar als je Engelse handleiding goed vertaalt staat er: ‘Plaats het verwerkte monster in de monsteropening op de cassette.’ Ah, het Engelse ‘sample well of the cassette’ werd in het Nederlands ‘monster goed uit de buurt van de cassette.’

Het is niet met zekerheid te zeggen of de verwarrende S-T-C indicatie en de gemankeerde instructies van deze test invloed hebben op de betrouwbaarheid ervan. Maar dat gebruiksgemak invloed kan hebben op de betrouwbaarheid van tests werd eerder al duidelijk toen de technisch gezien betrouwbare corona-ademtest tijdelijk werd gestopt omdat er fouten werden gemaakt bij het aflezen. En het wetenschappelijke tijdschrift Clinical Infectious Diseases publiceerde een veldtest waarin twee corona-antistoffentesten met een ander ontwerp flink verschilden in hoe vaak gebruikers hun testuitslag correct interpreteerden (ten opzichte van experts).

Als een in principe betrouwbare test te vaak verkeerd wordt afgelezen, dan is-ie in de praktijk minder betrouwbaar. Dus je zou eigenlijk elke nieuwe test voor toelating niet alleen moeten testen op technische betrouwbaarheid, maar ook met gebruikers.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden