ColumnBert Wagendorp

Als de app van Hugo ‘Doorpakken’ de Jonge er eenmaal is, krijgen we hem nooit meer weg

null Beeld

Zestig wetenschappers schreven dinsdag een lange brief aan premier Rutte en andere betrokkenen bij het coronabeleid over het plan van minister Hugo de Jonge een track-and-trace-app te gaan gebruiken bij het indammen van het covid-19-virus. De brief is een krachtig pleidooi voor geduld en tegen overhaaste besluiten.

Geduld is een schone zaak, maar geen gemakkelijke; het lijkt per dag moeilijker worden, in het grote en het kleine. Het grote ongeduld betreft de economie: hoelang blijft die nog in de slaapstand? Het kleine ongeduld zie je in de supermarkt: het is ongelooflijk hoelang mensen kunnen twijfelen tussen prei en boontjes.

Waar ongeduld de overhand krijgt, groeit de roep om daadkracht: dit is niet vol te houden, doe iets! Het app-plan van De Jonge is ongetwijfeld ontstaan uit de beste bedoelingen, maar er spreekt ook een grote mate van haast en ongeduld uit: doortastend optreden, en wel nu!

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Ongeduld is overal en het is gevaarlijk. De allerongeduldigste man ter wereld is momenteel tevens de gevaarlijkste. Het ongeduld van zijn Russische tegenspeler neemt ook toe: die wil het leger inzetten. De roep om het leger is altijd een teken van onmacht en verloren geduld.

In de brief pleiten computerwetenschappers, dataspecialisten, AI-onderzoekers, juristen, geneeskundigen, gedragswetenschappers, sociologen, ethici en communicatie-experts ervoor om eerst goed te kijken naar noodzaak, tijdelijkheid, proportionaliteit, controleerbaarheid, transparantie en toetsbaarheid. Terechte voorwaarden, die intensief Zoom-overleg tussen experts en de overheid vereisen. De Jonge lijkt me een ongeduldig man, ‘Doorpakken’ is zijn tweede naam. En ik vermoed dat je zo een paar maanden verder bent voor de app, met alle garanties, veilig kan worden ingevoerd.

Onder druk wordt alles vloeibaar, zeker de zorgvuldigheid. Ik ben bang dat de eis van snel handelen zal prevaleren, dat ongeduld voorzichtigheid zal ondersneeuwen en we op de markt sneller dan we denken het corona-alarm uit de broekzak zullen horen komen.

Appmakers zijn al druk bezig iets in elkaar te knutselen waarmee ze De Jonge kunnen overtuigen. Zij hebben geen boodschap aan de waarschuwing in de brief dat ‘technologie zelden de oplossing is’ en dat we moeten oppassen voor ‘techno-solutionisme’. De Jonges woorden dat hij het verplichte gebruik van een app niet uitsluit duiden al in zekere richting; elke dode is een argument en het vereist politieke moed daar tegenin te gaan. Voor je het weet sta je te boek als 80-plusserskiller.

Gaat bescherming van de gezondheid boven de bescherming van de burgerlijke vrijheden?

Ik ben vreselijk ongeduldig, maar toch tegen die app. Bij gebleken succes zal iemand pleiten voor blijvend gebruik. Na verdere perfectionering zal de app ook types met neiging tot radicalisering weten te detecteren, alsmede mensen met gevaarlijk overgewicht, rokers, belastingontduikers, seksverslaafden, junks, ex-delinquenten, hooligans en subversieve elementen. Dat klinkt absurd, maar dat hadden we nog maar een paar weken geleden ook gevonden van de invoering van een corona-app.

Ik ben bang dat we onder druk van het virus zullen afglijden naar een veilige maar ook onleefbare, overgecontroleerde samenleving; ik ben zo argwanend dat ik zelfs niet geloof in de garanties die de briefschrijvers vragen. Als dat ding er eenmaal is, krijgen we het nooit meer weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden