Column Arnon Grunberg

Alles wat u moet weten over het hedendaagse fascisme zit in het campagnespotje van Ayelet Shaked

Op een avond nadat een storm over mijn leven was geraasd zat ik met vrienden in een restaurant in Manhattan. De storm was niet uitgeraasd maar je moet blijven eten. In De vreemdeling schrijft Camus: ‘Zo gaf ik mij tegenover deze nacht vol tekens en sterren voor het eerst over aan de tedere onverschilligheid van de wereld.’ Dat leek me ideaal.

Een van de vrienden vertelde dat Baudet Rem Koolhaas ‘de grootste misdadiger tegen de menselijkheid’ had genoemd. Dat was een grap, maar ook weer niet. Zoals een andere vriend opmerkte terwijl de eend werd opgediend: ‘Extreemrechts heeft sinds de 20ste eeuw een obsessie met atonale muziek en architectuur.’

Een betrekkelijk onschuldige obsessie gezien de andere obsessies van de beweging, maar soms is het schuldige net zo moeilijk van het onschuldige te scheiden als de tederheid van de onverschilligheid.

Mijn gedachten dwaalden af naar de verkiezingen in Israël die vandaag plaatsvinden. De Israëlische minister van Justitie, Ayelet Shaked van de partij Nieuw-Rechts, maakte een campagnespotje waarover veel geschreven is, maar niet genoeg.

Shaked, een mooie vrouw zoals men ook zegt dat Baudet een mooie man is, spuit een parfum op genaamd fascisme. Onderwijl refereert ze aan haar plannen om het hoogste gerechtshof, dat in haar ogen te links en te activistisch is, te hervormen.

Op het eind van het spotje zegt ze: ‘Fascisme? Voor mij ruikt het naar democratie.’ Daarna verschijnt de tekst: ‘De volgende revolutie komt.’ (Het spotje is hier te zien)

Alles wat u over het hedendaagse fascisme moet weten zit in dit spotje. Vergeet laarzen en fakkeloptochten, dat was de twintigste eeuw. Denk aan parfum, de schijn van aristocratie en democratie.

Ik liep de nacht in en besefte dat ik nergens tegen wilde vechten, ook niet tegen hedendaags fascisme. De tederste onverschilligheid lag binnen handbereik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.