VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Dordrecht

Alles schuift: de ingewikkelde werkelijkheid van de veiligheidsregio

Van een onbekende entiteit is de veiligheidsregio een autoriteit geworden, in een halfjaar, wegens de almaar woedende virusbrand. De veiligheidsregio neemt besluiten die iedereen raakt, en tegelijk is het een onzichtbare organisatie zonder publieke tribune. De vraag is dus wie dat zijn, en wat ze daar eigenlijk doen.

Van de veiligheidsregio’s die ik benader geven er twee geen sjoege en een ander verwijst naar de GGD, maar dan belt Michelle van der Veen uit Zuid-Holland Zuid: hartelijk welkom en wanneer het schikt. Kort daarop zit ik in de vergaderzaal die alles ziet, volgepakt met beeldschermen, waar regionaal operationeel leider Marko Redelijkheid scherp als een scheermes de 66ste bijeenkomst leidt van het Regionaal Operationeel Team.

66 – dat is ongekend. Zes maanden crisis. In normale tijden komt zo’n team kort bijeen wegens een grote brand of ontwrichtend ongeval, zegt Marko: dit is nieuw. Nu is het de kunst de kluwen van hoofd- en bijzaken te scheiden. Wat een onmogelijke taak lijkt gezien de elkaar snel opvolgende coronamaatregelen, afkomstig van diverse worstelende overheden.

Kantoor.Beeld Toine Heijmans

Dus dat ze hier besluiten geen mondkapjes te adviseren, terwijl de premier staande de vergadering live op televisie iets anders besluit.

Het is op de brandweerkazerne – de basis van elke veiligheidsregio, leer ik, is de brandweer. Ze spreken die taal: kort en duidelijk. Blauwe kolom, witte kolom, iedereen weet wat er op het spel staat. Om tafel, in uniform, zitten politiecommandant Nico Snoep en taakcommandant van de brandweer Cees van Andel. Dan de informatiemanagers Erik-Jan Roggekamp en Linda Morelissen, communicatieadviseur Jeanine van de Haterd, commandant bevolkingszorg Edwin van der Ploeg, commandant ondersteuning Reinier Wapperom en namens GGD en GHOR Madieke Linckens.

De echte beslissingen trouwens neemt het Regionaal Beleidsteam, met alle burgemeesters erin. Wat ze hier bespreken ligt daaraan ten grondslag.

Begint Erik-Jan met het ‘sfeerbeeld’: kerken, sportclubs en bedrijven houden zich goed aan de adviezen, zegt hij, het reproductiegetal daalt. Maar Madieke vertelt over de golf die de ziekenhuizen op zich af zien komen, het is ‘klappen naar fase 3’, ‘door de hele linie begint het te drukken’. En zo zijn er meer ‘mogelijke haarden van maatschappelijke onrust’.

Wat ze bespreken is deels confidentieel, dus op verzoek van het team hou ik me in, al is het nieuws een paar uur later alweer achterhaald want zo gaat dat in een crisis: alles schuift.

De vergaderzaal die alles ziet.Beeld Toine Heijmans

Edwin meldt dat burgers en bedrijven met vragen komen die hij niet kan beantwoorden. Waarom moet de ene bioscoop dicht en de andere niet, ‘dus waarom ga ik failliet en hij niet?’ Daarvoor moeten ze bij de gemeente zijn maar die stuurt ze terug naar de veiligheidsregio, ‘het is pingpongen’. Het blijft beleefd, in de vergaderzaal, maar frustratie is te voelen. ‘Blijf uit die positie’, zegt Marko streng, ‘je krijgt het toch niet uitgelegd’.

Handhaving dan - Nico brengt de zuipketen ter tafel, ‘die zijn uitgesloten van optreden, want het is privéterrein.’ De overheid laat ruimte en burgers maken daar gebruik van, zo zijn we in Nederland, de mazen en de wet – ‘mensen gaan rechtstreeks de privésfeer in en wij staan daar te kijken’. Toch maar bij de burgemeesters lobbyen voor een noodverordening dan, zegt Marko.

(Dat weekend worden overal feesten ontdekt.)

Dit team bedient tien gemeenten en om de lijnen kort te houden zijn verschillende appgroepen aangemaakt.  Elke veiligheidsregio heeft trouwens een eigen werkwijze. Het zijn er 25. Ook dat maakt het ingewikkeld.

Achter de glazen afscheiding is de sectie crisiscommunicatie  bezig met het ‘binnenhalen van de buitenwereld’: elke dag scannen ze de samenleving en maken daarvan een ‘omgevingsanalyse’. Daar is software voor, OBI4wan, en Jeanine brengt verslag uit: ‘er is onbegrip over de avondklok voor de horeca. Er is verwarring over de regels. Wat ze niet snappen: thuis mag je drie personen uitnodigen, in de auto niet.’

Madieke: ‘Het gaat niet om de regels, het gaat erom dat je erover nadenkt.’

Jeanine: ‘Regels die niet kloppen met elkaar, daar hebben mensen last van.’

Marko Redelijkheid.Beeld Toine Heijmans

De truc is onderscheid te blijven maken, zegt Marko later, tussen de ‘koude’ situatie, het normale, en de ‘warme’: de brand. Hij blijft een brandweerman, al trekt hij nu geen uniform aan. ‘Niemand heeft ervaring met dit crisistype’, vertelt hij, al hadden ze hier het geluk dat vorig jaar een ‘Hollandse griepoefening’ op de rol stond, een duurproef van een week. ‘En nu zitten we er reëel in.’

Hij had piket toen plotseling werd opgeschaald, en Marko schaalde mee. Het is ‘intens’, zegt hij na tweeënhalf uur vergaderen, met rode konen, ‘en het stopt niet’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden