Column

'Alles beter dan iets doms doen omdat jij machteloos toekijken Syrië niet trekt'

Na honderdduizend 'gewone' doden, plotseling overeind springen bij een gasaanval? 'Dat heeft echt geen zin', schrijft columnist Jonathan van het Reve.

Slachtoffers van de gifgasaanval in Syrië. Beeld null
Slachtoffers van de gifgasaanval in Syrië.

Bent u ook zo geschokt door de beelden van die Syrische gifgasaanval? Ik niet. Echt walgelijk, maar ook gewoon precies wat ik altijd voor mijn geestesoog zie als ik lees over een bombardement - ik was allang blij dat er geen botten en ingewanden uithingen. Bij beelden als deze, in mijn hoofd of op televisie, wordt meteen een zelfbeschermend mechanisme ingeschakeld. Al jaren. Iedere dag. Net als bij u, neem ik aan. Het is erg, maar het is ver weg. En het gebeurt, of wij nu meeleven of niet. Zo'n pantser stelt ons in staat om het nieuws te volgen zonder steeds maar in huilen of schreeuwen uit te barsten.

Wat mij dan ook meer verraste dan deze nieuwste beelden, was de massale schok die ze teweegbrachten. 'Godverdomme, dit gaat te ver!' - Hoezo? Dit is oorlog! Doden. Stervenden. Pijn. Zo gaat dat. Als je hier steil van achteroverslaat, wat zag je dan voor je? Dat het ging zoals in oude cowboyfilms - pang, dood! - zonder bloed, geschreeuw of rouwende ouders? Dat er geen bommen op kinderen vielen?

Rationeel besef
Het lijkt misschien gezond en 'menselijk' om je weer eens echt te laten raken door oorlogsgeweld, maar het is de vraag of het iets oplevert. Een dieper, rationeel besef bij iedereen dat oorlog altijd gruwelijk en ellendig is, zou beter zijn; het had de invallen in Irak en Afghanistan misschien kunnen voorkomen. Maar nu, na honderdduizend 'gewone' doden, plotseling overeind springen bij een gasaanval? Dat heeft echt geen zin.

Gifgas is een zeldzaam verschijnsel, we zijn er niet aan gewend. Schuim op de mond is daarom angstaanjagender dan een schotwond. Maar dat is nog geen reden om juist deze beelden een kantelpunt te maken in het denken over Syrië. We moeten ons emotionele pantser bijstellen, meer eelt kweken op ons netvlies. Het doet misschien pijn, maar anders gaan we domme dingen doen.

Rode lijn
Sterker nog, het is denkbaar dat de 'rode lijn' die Obama bij gifgas heeft getrokken, deze aanval mede heeft uitgelokt. We weten niet wat er is gebeurd, maar door het stellen van die grens, werd het kapotschieten van tienduizenden Syriërs impliciet 'toegestaan', zodat een chemische aanval de enige manier werd voor rebellen om de internationale gemeenschap te mobiliseren. En als u denkt dat niemand zo ziek is dat hij duizend burgers offert om een oorlog te winnen, dan vergist u zich.

Maar ook als het wél Assad was, moeten we rustig blijven. Als militair ingrijpen vorige week onverstandig was, dan is het dat nu nog. Het bezwaar was nooit dat de situatie niet ernstig was, maar dat ingrijpen tot meer ellende leidt. Noem het een koele rekensom, maar alles is beter dan iets doms doen omdat je het machteloos toekijken niet meer trekt. Zodra iemand iets verzint waarmee het conflict zonder extra bloedvergieten kan worden opgelost, moet dat worden gedaan. Maar anders niet. Hoe zwaar dat ook is, voor ons.

Jonathan van het Reve is columnist voor de Volkskrant. Twitter: @JvhReve

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden