Opinie

Alleen moeder natuur, de menselijke natuur, en de markten kunnen politieke leiders stoppen

Overal proberen politieke leiders all the way te gaan, maar uiteindelijk zullen ze tegen hun grenzen aanlopen, schrijft Thomas L. Friedman.

Israël President Trump met de zojuist ondertekende verklaring waarin Jeruzalem erkend wordt als hoofdstad van Israël Beeld AP

Het is moeilijk een week in Israël te zijn en niet het idee te krijgen dat het de Israëli's voor de wind gaat. Ze hebben een geweldige hightech-industrie ontwikkeld en het lijkt wel of elke jongere voor een start-up werkt. De Arabieren en Palestijnen in de regio zijn nooit zo zwak geweest, en de VS hebben nooit zo achter Israël gestaan als onder president Trump. Hij erkende Jeruzalem als hoofdstad van Israël en vroeg er niets voor terug. De Arabische landen gaven nauwelijks een kik.

Helaas heeft dit de Israëlische kolonisten en de Likoedpartij extremer gemaakt. Reuters berichtte op 31 december dat de Likoedpartij heeft opgeroepen tot de facto annexatie van de Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever, land dat Palestijnen claimen voor een toekomstige staat.

Natuurlijk, de wereld zou 'apartheid' roepen, maar rechts Israël haalt zijn schouders erover op en zegt dat de wereld er wel aan zal wennen. Nikki Haley, de Amerikaanse VN-ambassadeur, zal Israël steunen en de Arabische regimes zullen de andere kant op kijken, want ze hebben Israëls steun nodig tegen Iran.

Toen wist ik: ik heb dit eerder gezien. Het was 17 mei 1983 - de dag dat Israël, een jaar na de invasie van Libanon, een vredesakkoord sloot met Beiroet. 'Ondertekende' is een groot woord. Israël drong bijna al zijn veiligheidseisen op aan een zwakke Libanese regering.

Toen had Israël ook een rechtse leider, Menachem Begin, die door Ronald Reagan in de armen was gesloten. Egypte had net een vredesakkoord gesloten en zich uit het conflict teruggetrokken en de Libanese warlord Bashir Gemayel wilde met Israël samenwerken tegen de Palestijnen. Mijn Washington Post-collega Jonathan Randal schreef er een boek over, Going all the Way: Christian Warlords, Israeli Adventurers and the War in Lebanon.

Ik vond het altijd een prachtige titel. Going all the way - tot het bittere einde - dat is een terugkerend thema hier en zo gebeurde het ook in 1983. Libanese Hezbollah-milities kwamen snel in verzet tegen het verdrag van 17 mei en in maart 1984 trok Libanon de stekker uit het akkoord en eindigde het 'Israëlische tijdperk' in de Libanese politiek. Het was leuk zolang het duurde. Waarom vertel ik dit? Omdat ik overal waar ik kijk mensen zie die all the way gaan.

Ik zie Republikeinen twee van onze heiligste instellingen vertrappen - de FBI en het ministerie van Justitie - omdat die niet buigen voor Trump. Ik zie dat Iran vier Arabische hoofdsteden in zijn greep heeft: Damascus, Sanaa, Bagdad, en Beiroet. Ik zie dat Hamas nog altijd liever tunnels in Gaza bouwt om Israëli's te kunnen doden dan scholen die de Palestijnse samenleving zouden versterken. Ik zie de Saoedische kroonprins uiterst belangrijke stappen zetten - hij matigt de islam in het land, staat vrouwen achter het stuur toe - maar ook de premier van Libanon ontvoeren en bedrijven overnemen, om, zegt hij, corruptie te bestrijden.

Ik zie Turkijes president iedere kritische journalist in zijn land het zwijgen opleggen. Ik zie de Egyptische en Russische presidenten al hun verkiezingsrivalen wegwerken. Ik zie Bibi Netanyahu een corruptieonderzoek hinderen door het Israëlische rechtssysteem, de vrije media en het maatschappelijke middenveld te verzwakken - net zoals Trump doet om dezelfde redenen: om de regels aan te tasten die zijn willekeurige gebruik van politieke macht inperken.

Ik zie een Amerikaanse president die dreigt met het opzeggen van mondiale akkoorden die hem niet aanstaan, of dat werkelijk doet - de nucleaire deal met Iran, NAFTA, het TPP-akkoord, het klimaatakkoord. En het ergste: ik zie dat Amerika - de sterkste verdediger van de waarheid, wetenschap en democratie - wordt geleid door een serieleugenaar en vernietiger van normen, waardoor iedereen zich nu kan afvragen: waarom zou ik niet doen wat hij doet?

Wat kan deze epidemie van 'tot het bittere einde gaan' stoppen? Moeder Natuur, de menselijke natuur, en de markten. Voorbeeld: door Israëlische maatregelen heeft Gaza niet voldoende stroom, waardoor de riolering niet werkt, waardoor poep ongefilterd in zee belandt en de waterzuiveringsinstallatie bij Asheklon vervuilt. Moeder Natuurs manier om te laten weten dat Israël en Gaza samen moeten werken omdat zij ze anders beiden vergiftigt.

Dus tegen iedereen die denkt dat hij zijn gang kan gaan, zeg ik: pas op voor de markten, voor Moeder Natuur en voor de menselijke natuur. Zoals politiek theoreticus Yaron Ezrahi opmerkte: de eerste twee zijn 'onbeheersbaar en de ander is onstuitbaar'. Uiteindelijk bepalen zij de toekomst meer dan welke leider of partij die all the way wil gaan ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.