OpinieVerzekering zzp’ers

‘Alleen de verzekeraar spint garen bij verplichte AOV voor zzp’ers’

Alle zzp’ers moeten zich verzekeren tegen langdurige arbeidsongeschiktheid, adviseert de Stichting van de Arbeid het kabinet. Maar met zzp’ers wordt te weinig gepraat, betogen zowel hoogleraar Bas ter Weel en Henri Bussink van SEO Economisch Onderzoek (SEO) als de 25-jarige zzp’er Marc Lezwijn.

Een vrouw werkt op de computer vanuit huis.Beeld ANP

Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’er is haalbaar

Sociale partners en politiek hebben onverwacht snel een akkoord bereikt over een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (aov) voor zzp’ers. Dit akkoord volgt uit een afspraak die is gemaakt in het pensioenakkoord om de kostenverschillen tussen werknemers en zzp’ers te verkleinen en om het risico op arbeidsongeschiktheid voor zzp’ers te verzekeren en niet af te wentelen op de maatschappij.

In het akkoord, zoals dat naar buiten is gebracht, is het verzekerde bedrag maandelijks maximaal 1.650 euro bruto en bedraagt de inkomensafhankelijke premie maximaal 200 euro bruto per maand. Onderdeel van het akkoord is een wachttijd van één jaar, de periode die zzp’ers zelf moeten overbruggen. Deze wachttijd kan worden verkort tot een half jaar tegen een hogere premie of juist worden verlengd naar twee jaar tegen een lagere premie.

Zoals valt te verwachten duikelen verschillende stakeholders meteen over elkaar heen met argumenten voor en tegen. De grote vraag is echter in hoeverre het akkoord over de aov kan rekenen op draagvlak onder zzp’ers en of er via dit akkoord misschien niet ook een opening is gecreëerd voor een verplichte pensioenregeling.

Wij hebben afgelopen najaar met een keuze-experiment onder een representatieve steekproef van de Nederlandse werkenden een aantal aov-varianten onderzocht. Aan werkenden, onder wie zzp’ers, is een aantal vignetten voorgelegd waarin verschillende uitkeringshoogtes, premies en wachttijden van een aov tegen elkaar afgewogen moeten worden. Dit onderzoek was onderdeel van een door Instituut Gak geïnitieerde denktank over meer arbeidsvormneutrale verzekeringen die de verschillen tussen contractvormen verlagen.

Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer 60 procent van alle zzp’ers de aov accepteert zoals voorgesteld. Het gaat in ons keuze-experiment om een aov met een uitkering op minimumloonniveau, circa 1.650 euro per maand, een premie van maximaal 200 euro per maand, circa 6,5 procent van het gemiddelde bruto maandinkomen van een zzp’er, en een wachttijd van één jaar. Een deel van de onderzochte populatie heeft zelfs al een dergelijke verzekering afgesloten. Mogelijk wordt hierdoor het draagvlak onder de zzp’ers zonder een verzekering wat overschat.

Wat opvalt is dat zzp’ers vooral belang hechten aan een lage premie. Als de premie met 5 procentpunt stijgt, daalt het draagvlak met een derde. De uitkeringshoogte en wachttijd zijn minder belangrijk voor acceptatie, maar spelen indirect wel een rol omdat die uiteindelijk de premie bepalen om de kosten te dekken. Een kortere wachttijd van bijvoorbeeld drie maanden verhoogt het draagvlak mits de premie niet te veel oploopt. Omgekeerd kan een langere wachttijd van twee jaar op minder draagvlak rekenen, tenzij de premie zeer laag is.

Op basis van het onderzoek is de conclusie dat de aov die nu voorligt en waarover de achterbannen van de verschillende polderpartijen zich gaan beraden kan rekenen op relatief veel draagvlak onder zzp’ers. Dat is om meerdere redenen van belang, zoals het creëren van een samenleving waarin iedereen tegen grote risico’s is verzekerd, en niet in de laatste plaats omdat er vaker over de groep zzp’ers wordt gesproken dan met deze groep.

Bas ter Weel is algemeen directeur van SEO Economisch Onderzoek (SEO) en hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam; Henri Bussink is onderzoeker bij SEO.

Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’er is niet haalbaar

De Stichting van de Arbeid heeft een voorstel klaar waarbij zzp’ers een verplichte arbeidsongeschikheidsverzekering (aov) moeten afsluiten. De zelfstandige moet tussen de 85 en 100 euro per maand gaan betalen los van de fiscale ondernemersbijdrage aan de zorg en eigen pensioenopbouw en dergelijke. Ook las ik dat men dit misschien in mindering wil brengen op de fiscale zelfstandigheidsaftrek bij wijze van sigaar uit eigen doos.

De Stichting van de Arbeid bestaat uit werkgevers- en werknemersorganisaties zoals VNO-NCW en FNV. De zelfstandige zelf zit niet in deze stichting. Wel was er een, niet verder met name genoemde, ‘werkgroep met schenkkringen, waar onder broodfondsen’. Een zzp’er uitnodigen kan ook niet echt want veel zzp’ers willen niet in vakbonden of samenwerkingsverbanden. Die willen gewoon zelfstandig zijn, want dat gaat eigenlijk het beste. Heel vreemd natuurlijk?

Toch is het zorgelijk dat zzp’ers geen aov hebben. Maar ook met een aov ben je er niet: een griepje van een week wordt veelal niet uitbetaald en duurt daardoor vaak aanzienlijk langer omdat er gewoon moet worden doorgewerkt. Dus dan moet er weer geld naar een broodfonds, bijvoorbeeld, bovenop de aov.

De maximale uitkering bij serieus ernstige gezondheidscalamiteiten is vervolgens in een verplichte aov niet hoger dan het minimumloon of slechts 70 procent van de mindere omzet. Dit kan dus uiteindelijk ook tot nare situaties leiden (faillissement of opeten van financiële buffers en dan alsnog faillissement?).

Uiteindelijk spint alleen de verzekeraar garen bij al deze plannetjes. Kortom: de verzekeraars zijn, net als bij het vermarkten van de zorg, de lachende derde. Terug naar de tekentafel Stichting van de Arbeid. En nodig dan ook eens wat zzp’ers uit die geen zin hebben in broodfondsen, schenkkringen of werkgevers. Uiteraard wel graag tegen een redelijk uurtarief.

Marc Lezwijn, 25 jaar en zzp’er, Zoetermeer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden