Column Erdal Balci

Alle kinderen die doodgaan, weigerden oud te worden

Alle kinderen die doodgaan zijn kinderen die hebben geweigerd om oud te worden. En de kinderen die in de zomer verdrinken in zee, rivier, zwembad en fontein nemen niet alleen hun jeugdigheid mee naar de plek waar ze naar toe zijn gegaan, maar ook een greintje van de gele zon, ietsje van de geur van de grond en een sprankje van de vrijheid van het water.

Ieder jaar verdrinken 350 duizend mensen. Het merendeel van hen is kind. Vorig jaar in Lissabon is dat lot ons op het nippertje bespaard gebleven. We zagen de mond van mijn zoontje Milan net op tijd in het water van een fontein naar lucht happen. Zijn hoofd verdween bijna voor altijd onder water toen ik en mijn dochter het water in renden en hem uit de klauwen van de dood rukten.

Deniz Aydogdu, het 3-jarige zoontje van een vriend van mij uit Deventer had dat geluk niet. In Rome is Deniz vorige week in het zwembad gevallen en was hij niet meer te redden. Ik kon niet naar de begrafenis van Deniz. Niet dapper genoeg om het immense verdriet van de arme vader en moeder in de ogen te kijken.

De dood van een kind is zo onbeschrijfelijk erg dat ik als columnist niet anders kan dan dit stuk beginnen met een alinea die zegt dat kinderen die doodgaan, kinderen zijn die hebben geweigerd om oud te worden. En dat ze op hun reis het gele van de zon, de geur van de grond en de vrijheid van het water meenemen.

Een dood kind is niet alleen de schandvlek op de schoonheid van deze wereld, maar ook de achilleshiel van God. Een Schepper die kinderen niet spaart, mag wat mij betreft al zijn proza in de fik zetten en in zijn eigen hel branden. Wie luistert nog naar het verhaal van iemand die onschuldige kinderen ernstig ziek maakt en die kindjes het leven niet gunt? Het is daarom weer eens aan de mens om woorden van troost te vinden.

Peter Pan is zo’n tekst van troost. De Britse schrijver James Barrie vertelt in zijn meesterwerk het verhaal van kinderen die een overwinning hebben behaald door weg te gaan uit het leven van de mensen die wel ouder worden. In Neverland vraagt de slechterik Hook aan Peter Pan wie hij in werkelijkheid is. Peter Pan antwoordt: ‘Ik ben de jeugd, het plezier, een kuiken dat net uit het ei is gekomen…’

Schrijver Barrie heeft als 6-jarig jongetje zijn oudere broer zien overlijden en kon dat verlies pas accepteren nadat hij Peter Pan had gecreëerd. Zijn dode broer wordt in het boek weer tot leven gewekt en vertoeft voortaan in een wereld met feeën en andere verdwenen kinderen en is niets minder dan een vliegende held. Hij heeft weliswaar sporen van verdriet in zijn ogen, maar de deugniet heeft nu eenmaal gezworen om nooit meer naar huis terug te keren, om nooit te leren lezen en schrijven en nooit deel uit te maken van de saaie levens van volwassenen.

Ze verlaten ons, de kinderen die niet oud willen worden, in de zomers bij bosjes, omdat het warme water van de zeeën, de rivieren en de zwembaden niet te weerstaan is. Daarna lopen wij op de wegen waar ze nooit meer een stap zullen zetten. We eten van het eten dat nooit meer in hun mondjes zal smelten. Lippen van hun leeftijdgenoten groeien uit tot de lekkerste vruchten van deze aarde en we weten dat zij er nooit aan zullen proeven.

De zee, de rivier en het zwembad, dat zijn dan eigenlijk voor altijd de vijanden van degenen die hun kinderen hebben verloren in die wateren. De wereld zonder hen is slechts verplichte kost. Misschien keert de rust terug dankzij het besef dat het water ons heeft geschapen en het recht heeft om ons allemaal weer tot zich te nemen. We weten dan dat alle ogen van verdronken kinderen woestijnen zijn waar jasmijnen bloeien. Wie weet vliegen ze in opperst geluk boven de slapende olijfbomen en de dansende graanvelden.

En vroeg of laat komt het moment dat we ze tot leven wekken. Zoals de pen van Barrie deed met Peter Pan. Bij een ander komt het zoontje wellicht als een regendruppel terug. Een druppel water met de adem van Deniz, landend op de wang van een troosteloze vader, vaderlief liefkozend. Wel met de sterke wil om snel weer naar de geur van de grond te vallen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.