Opinie Dividendbelasting

Afschaffing van dividendbelasting vergroot ongelijkheid

Het kabinet moet vertrouwen op Nederlands sterke economische positie en dividend blijven belasten, meent hoogleraar Johan Graafland.

Premier Mark Rutte tijdens de persconferentie na afloop van de wekelijkse ministerraad, 7 september 2018. Beeld ANP

Het kabinet zet de afschaffing van de dividendbelasting door. Ondanks recent onderzoek onder beleggers dat aantoonde dat het nauwelijks effectief is, terwijl het ook nog eens 600 miljoen euro meer kost. Alom klonk daarom de roep om een beter plan.

Daarop besloot Paul Polman, topman van Unilever, het kabinet bij te vallen. Polman stelt dat kranten goede argumenten niet interessant vinden en alleen kritiek op de dividendbelasting publiceren. Hij hanteert Trumps strategie die onwelgevallige berichtgeving pareert door de media aan te vallen. Polman stelt zelfs: ‘In de krant is het leuker als een vliegtuig neerstort, dan wanneer het blijft vliegen.’ In de Nederlandse context van de ramp met MH17 getuigt deze opmerking van immense ongevoeligheid. Dat in de bestuurskamers van Nederlandse topondernemingen kennelijk zo wordt gedacht, is symptomatisch voor de vervreemding die afschaffing van de dividendbelasting oproept: tussen de VVD en het mkb, tussen D66 en haar geweten Jan Terlouw, tussen de ChristenUnie en haar achterban en tussen premier Rutte en de oppositie.

Schijndreigingen

Inhoudelijk stelt Polman dat de maatregel goed is voor het vestigingsklimaat en een rol heeft gespeeld om Unilevers hoofdkantoor te verplaatsen naar Nederland. Maar het is onwaarschijnlijk dat die rol doorslaggevend is. Volgens het World Economic Forum staat Nederland op de vierde plaats van meest concurrerende economieën van de 138 landen. Deze positie heeft Nederland bereikt met dividendbelasting, terwijl Engeland met geen dividendbelasting een achtste plaats bezet. Dit dankt Nederland aan zijn goede infrastructuur, gezondheidszorg en hoger onderwijs. Dat Unilever bijvoorbeeld investeert in de bouw van een Food Innovation Center bij Wageningen University, is niet omdat Nederland de dividendbelasting gaat afschaffen, maar omdat Wageningen University op voedselgebied tot de absolute wereldtop behoort. Guido ten Brink verdedigt afschaffing in de Volkskrant van 6 september met risico’s door de Brexit. Maar de Brexit geeft Nederland alleen maar een groter concurrentievoordeel, omdat het de uitvalsbasis van Engeland naar andere Europese landen verslechtert. Het kabinet moet zich daarom niet laten imponeren door dit soort dreigingen en veeleer vertrouwen tonen in wat Nederland zo sterk maakt.

De prijs voor het angstvallige beleid van het kabinet is hoog, omdat, zoals Jan Terlouw stelt, de democratie in het geding is. Robert Reich, voormalig adviseur van president Obama, schrijft dat telkens wanneer in de VS de publieke opinie afweek van het belang van grote bedrijfsleven, die laatste haar zin kreeg. Die situatie dreigt ook in Nederland. Vooral Shell heeft veel belang bij afschaffing. De vrijstelling van zogenaamde B-aandelen van Shell van dividendbelasting dankzij de ruling in 2005 is waarschijnlijk begrensd en zal dan een keer aflopen. Afschaffing helpt Shell uit de brand.

Taak voor de EU

Het enige argument voor afschaffing dat overblijft, is dat buitenlandse beleggingsfondsen ongelijk behandeld worden, omdat zij geen vrijstelling genieten zoals Nederlandse beleggingsfondsen. Zij klagen daarom de Nederlandse staat aan en gebruiken het gebrek aan internationale belastingharmonisatie als breekijzer om nationale regeringen te dwingen om de dividendbelasting af te schaffen.

Als het Europese Hof hen gelijk geeft (wat de verwachting is), breekt het moment aan dat Rutte zal kunnen stellen dat het maar goed is dat hij heeft doorgezet. Maar deze triomf kondigt wel een verder groeiende wereldwijde ongelijkheid aan door een uitholling van de belastinggrondslag voor kapitaalinkomsten. In 2017 had de rijkste 1 procent voor het eerst meer dan 50 procent van het wereldwijde vermogen in handen. Afschaffen van de dividendbelasting versterkt deze ontwikkeling van groeiende ongelijkheid. Het wordt daarom hoog tijd dat de Europese Unie ook dividendbelastingen harmoniseert, zodanig dat dividenden wel belast blijven en voorkomen wordt dat de factor kapitaal de politiek naar haar hand zet.

Johan Graafland is hoogleraar economie, onderneming en ethiek aan Tilburg University.

Meer columns & opinie over de dividendbelasting:

Het ‘dividendspel’ dat nu gaande is, kent uiteindelijk geen winnaars. En het debat over afschaffing van de dividendbelasting wordt veel te eenzijdig gevoerd, betoogt interim transitie manager Guido ten Brink in dit opiniestuk.

De afschaffing van de dividendbelasting ondermijnt het politieke midden en versterkt het wantrouwen, schrijft Peter Giesen in het commentaar.

Cultuurhistoricus Thomas von der Dunk noemt afschaffing van de dividendbelasting in zijn column zelfs een van de grootste morele schandalen van de laatste halve eeuw.

We worden geregeerd door een coalitie van Unilever en Coca-Cola, schrijft Teun van de Keuken in zijn column.

Gelukkig is Rutte niet langer eenzaam, er zijn zowaar twee voorstanders van de dividendtaksafschaffing, constateert columnist Sheila Sitalsing.

Kan de ‘leukste belasting ooit’ wereldwijd worden ingevoerd, vraagt Peter de Waard zich af in de Kwestie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.