CommentaarDuitsland

AfD veroordeelt zichzelf vooralsnog langdurig tot de oppositie

Of de AfD ooit als coalitiepartner zal worden aanvaard, hangt vooral van de AfD zelf af.

Betogers verzamelen zich zaterdag buiten het Kanzleramt om zich uit te spreken tegen de de benoeming van de Duitse deelstaatpremier Kemmerich in Thüringen. Op het kantoor van bondskanselier Merkel vond crisisberaad plaats tussen de coalitiepartners over de steun die Kemmerich daarbij kreeg van het uiterst rechtse AfD.Beeld Getty Images

Veel Duitsers zullen deze dagen terugverlangen naar de partijpolitieke overzichtelijkheid van de oude Bondsrepubliek. In de Bondsdag hebben SPD, CDU/CSU en FDP, die er ooit de lakens uitdeelden, gezelschap gekregen van De Groenen, Die Linke en de Alternative für Deutschland – AfD. Coalitievorming is er bijna even ingewikkeld en tijdrovend als in Nederland. En, mede onder invloed van de middenkoers van bondskanselier Angela Merkel (CDU), is er volop ruimte op rechts ontstaan.

Die lijkt duurzaam in bezit te worden genomen door de AfD – in origine een eurosceptische partij die zich gaandeweg steeds meer tot een antimigrantenpartij heeft ontwikkeld. Tot dusverre heeft de gevestigde politieke orde, waar de postcommunistische Linke onderhand ook toe behoort, de nieuwkomer buiten coalitievorming op federaal en deelstaatniveau weten te houden. Maar het afwijzingsfront wankelt, zo bleek vorige week: in Thüringen werd de FDP’er Thomas Kemmerich met steun van AfD-leider Björn Höcke – exponent van de rechter partijflank – tot minister-president van Thüringen gekozen.

Kemmerich trok zich schielijk terug onder invloed van de verontwaardiging die hij wekte met de aanvaarding van AfD-steun, maar daarmee is de hamvraag in de Duitse politiek niet minder urgent geworden: kan een partij die kennelijk in een behoefte van kiezers voorziet nog langer uit het machtscentrum worden geweerd? De ervaringen in landen die zich voor een vergelijkbaar vraagstuk gesteld zien (Oostenrijk, België, Italië, Nederland) leveren geen pasklaar antwoord op. Enerzijds draagt regeringsdeelname van outcastpartijen bij aan hun respectabiliteit, anderzijds stellen die partijen hun kiezers onvermijdelijk teleur als ze meeregeren.

Of de AfD zichzelf als coalitiepartner kwalificeert, hangt vooral af van haar eigen programma. Als daaruit niet de intentie spreekt om zich naar de mores van het democratische Duitsland te voegen, veroordeelt zij zichzelf langdurig tot de oppositie. De conduitestaat van Björn Höcke, die een paar jaar geleden liet weten schoon genoeg te hebben van de schuldbewuste omgang van Duitsland met zijn naziverleden, rechtvaardigt wat dit betreft geen illusies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden