Verslaggeverscolumn Toine Heijmans

Adnan, de apotheker uit Aleppo, is drie jaar later Holland's next topmigrant

Met Adnan gaat het goed, dat eerst. Zoals andere gewone Nederlanders staat hij op werkdagen in de file vanwege een voltijds dienstverband, behalve op woensdag, dan werkt hij thuis. Luncht graag met collega’s tussen twaalf en één. Adnan voldoet aan alles wat Nederland van hem verwacht, hij is The Dutch Dream zoals die door Nederlanders wordt gedefinieerd, en telt zoals het hoort zijn zegeningen.

We gebruiken de lunchtijd om te wandelen, zoals Nederlanders doen: een rondje om kantoor in de zachte kleuren van de herfst. Drie jaar geleden liepen we door asielzoekerscentrum Heumensoord, het grootste van het land, waar Adnan een ruimte deelde met zeven mannen, kartonnen muren, diarree in de wc en afnemende hoop. Hij hield zijn decorum – ook later, toen zijn stad aan flarden ging, Aleppo, en hij daar niet was.

Adnan (links) bij azc Heumensoord, 2015 Beeld Toine Heijmans

Adnan is nog steeds Adnan – dat is eigenlijk het mooiste. Het is goed hem te zien. Trots op zijn zoons die meekomen op de basisschool, trots op zijn vrouw die vrijwilligerswerk doet bij de GGD en bijna klaar is met haar staatsexamen.

Adnan en zijn vrouw zijn apothekers uit Aleppo. Als grap noemt weblog GeenStijl alle Syrische oorlogsvluchtelingen nog steeds ‘apothekers uit Aleppo’, waarmee ze natuurlijk niets kwaads in de zin hebben, want een grap moet toch kunnen in Nederland, land der lompaards. Een grap op veilige afstand van de oorlog die Adnans huis vernietigde en zijn familie uit elkaar joeg, een onzekere diaspora in.

Adnan Moudarres werkt als Quality Assurance Officer bij farmaceut Synthon, een Nederlandse multinational met vestigingen in Spanje, Chili, Argentinië, Tsjechië, Mexico en Nijmegen. Vier dagen per week forenst hij van Amsterdam naar kantoor en terug; graag zou hij hier een huis kopen, maar Adnan krijgt geen hypotheek als oorlogsvluchteling met een verblijfstitel. En huren is duur in de vrije sector. Adnan is net een expat, maar dan anders.

Komt goed, zegt Adnan.

Zodra het mogelijk was liep hij stage bij Synthon, met dank aan Valeria, een hulpvaardige Nijmeegse vriendin. Daarna doorliep hij drie tijdelijke contracten met dank aan Gert, zijn afdelingsmanager, en Edwin, de ceo van Synthons generieke divisie. En nu is hij in vaste dienst, met dank aan zichzelf. In veel Nederlandse bedrijven, ook hier, is de voertaal Engels, maar tijdens de lunch spreken zijn collega’s Nederlands om Adnan te helpen zijn taalbeheersing te perfectioneren. ‘Het is lastig om Nederlands te leren in Nederland’, zegt hij, ‘want ook op straat spreekt iedereen Engels terug’.

The Dutch Dream is hard werken. Adnan slaagde voor alle verplichte vluchtelingentoetsen, Nederlandse Taal B1, inburgeringsexamen, haalde onderwijl zijn gezin naar Nederland, maakte carrière. Een ‘big achievement’ inderdaad. Maar ook: ‘het is in deze omstandigheden moeilijk om jezelf te begrijpen’. Daarvoor gebeurt te veel tegelijk. Hij is hier en daar, tussen toekomst en verleden, dat stoort.

Adnan nu. Beeld Toine Heijmans

Een Nederlander werd hij niet. Dat is ondoenlijk. Zelfs de Nederlandse migratiehoogleraar Paul Scheffer trekt ‘zeker tien jaar’ uit om in te burgeren in Vlaanderen, schreef hij in de NRC. Vlaanderen, het bijna-Nederland. ‘Hoe vaak zit ik niet aan tafel en begrijp maar weinig van wat er wordt gezegd.’

Adnan leerde veel over Nederland en de Nederlanders. De vragen van het inburgeringsexamen bijvoorbeeld verklappen veel over het landelijke zelfbeeld – hij vertelt het met smaak. ‘Er is bij u ingebroken en er komen twee politieagenten aan de deur, een man en een vrouw. Met wie praat u? A. Met de man. B. Met de vrouw. C. Met beiden.’

‘U wordt uitgenodigd voor het avondeten bij Nederlanders thuis. Hoe laat wordt u verwacht? A. om zes uur, B. om half zeven, C. om zeven uur.’

Het antwoord is A, zegt Adnan.

Iedereen burgert anders in, zegt hij erbij, misschien heeft een analfabeet wel iets aan deze vragen, maar uiteindelijk denkt hij toch: ‘wat dénken ze hier van ons?’

En wat levert al dat integreren eigenlijk op?

Hier loopt dus Holland’s Next Topmigrant, en over twee jaar eindigt zijn verblijfsvergunning. Zijn zoons spreken accentloos Nederlands, maar vergeten hun Arabisch. Daar moet hij wat aan doen. Hij moet zicht houden op Aleppo. Leven met daar en hier tegelijk. Daarom is er alleen maar dit, en nu.

Adnans kantoor. Beeld Synthon

‘Apothekers!’, schreef Geenstijl heel geestig, ‘jullie kunnen weer naar Aleppo’. Zodra het daar veilig is zal hij teruggaan. Die paradox – ‘het maakt vluchtelingen minder gemotiveerd hun best te doen, ik begrijp dat wel.’

Adnan weet wat alles verliezen is. In dat teken staat zijn leven. ‘Dit heb ik geleerd: vergeet alles wat je hebt gekocht, gespaard en bereikt, alle materiële dingen. Investeer in jezelf. Uiteindelijk moet je toch weer alleen op reis met niets.’

Zo staan we voor het hek van zijn spiegelkantoor, en daarna gaan we allebei weer aan het werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden