Academisch onderwijs is gebakken lucht

De kwaltiteit van de universiteit holt achteruit. Gelukkig zijn er nog buitengewoon hoogleraren.

Berry Tholen heeft volkomen gelijk: De privaat betaalde prof is als een nep- Rolex. Het is mijns inziens nog veel erger: het academische onderwijs en onderzoek is meestal niet veel meer dan gebakken lucht.

Ik heb inmiddels driemaal intensief contact gehad met de academische wereld. Ik studeerde eerst farmacie aan de Universiteit van Amsterdam van 1972 tot 1978 en was eerst kandidaatsassistent en van 1975 tot 1980 wetenschappelijk medewerker.

Ik studeerde van 1991 tot 1996 geneeskunde aan de – toen nog gewoon Katholieke – Universiteit te Nijmegen. Sinds 2004 ben ik als – inderdaad buitengewoon – hoogleraar verbonden aan de Rijksuniversiteit te Groningen.

Ik heb dus wat te vergelijken en ik word daar niet vrolijk van. Het is allemaal bijzonder schools geworden. De vroegere alma mater moet zich tegenwoordig gedragen als een soort goedkope onderwijshoer, die grote aantallen studenten tot helemaal niets opleidt.

Studenten worden beschouwd als klanten en zij gedragen zich ook als gasten die vooral geamuseerd willen worden. Van de academische vorming, waarbij de studerende jongeling zelf zijn weg moet zoeken in de wetenschap en waar docenten hen inspireren om op de zelf ingeslagen weg voort te gaan, is helemaal geen sprake meer.

Integendeel, het moet de student allemaal in hapklare brokken via de half-geopende bekjes achter in de keel worden geschoven. Soms is dat zelfs niet voldoende en moet zelfs voor hen worden geslikt.

Wee ons, die op onze oude dag van de stuurmanskunsten van dit soort intelligentsia afhankelijk gaan worden. Wij kunnen nu al zien aan de prestaties van het bestuurder- en ambtenarencorps in Den Haag hoe rooskleurig een dergelijk vooruitzicht is.

Ook de universitair docenten worden niet meer aangetrokken omdat zij wat te vertellen hebben. Alom bepalend is of zij voldoende geld voor onderzoek kunnen genereren. Heel belangrijk is daarbij of zij goed kunnen scoren in het volstrekt belachelijke uit de VS overgenomen systeem: de zogenaamde citation index. Inhoudelijk stelt het onderzoek meestal weinig voor en relevant is het al helemaal niet, noch wetenschappelijk, noch maatschappelijk.

Eigenlijk moeten wij blij zijn dat er ook een mogelijkheid bestaat om van buitenaf docenten te benoemen die onafhankelijk van deze armoede onderwijs kunnen bieden en onderzoek kunnen entameren. Dat biedt de mogelijkheid dat impopulaire terreinen ook wat aandacht krijgen.

Bij nader inzien vind ik het helemaal niet zo erg dat Berry Tholen buitengewoon hoogleraren nep- Rolexen noemt. Die geven gewoon de tijd aan voor wat minder geld dan echte Rolexen.

Wel jammer overigens dat het zo is gegaan. Goed universitair onderwijs is eigenlijk best waardevol, denk ik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden