Academisch denken kun je ook in een brede opleiding leren

Als alfastudenten overal en nergens terechtkomen, is specialisatie in de meeste gevallen nergens voor nodig.

Binnenkomst van het cortège van hoogleraren van de Universiteit van Amsterdam tijdens de Dies Natalis. Beeld anp

De faculteit Geesteswetenschappen aan de UvA gaat 'rigoureus op de schop' (volkskrant.nl, 11 november). Gesproken wordt over een breed liberal arts-programma in de bachelor, in plaats van de huidige tientallen studierichtingen.

Het idee van een brede bachelor voor de alfa's verdient navolging. Niet als bezuinigingsmaatregel (want er moet meer geld naar onderwijs, niet minder), maar omdat het huidige systeem niet deugt. Vraag een gemiddelde derdejaarsstudent aan een Nederlandse universiteit wat hij of zij wil worden, en het antwoord zal zijn: Mwah ja, tsja, lastig, of iets van gelijke strekking. Dat twintigers in deze fase nog zoekende zijn, is niet erg. Maar zo'n student weet dan weer wel alles over, zeg, de vroeg 19de-eeuwse feministische literatuur in Zeeland.

Op dit moment bestaat er een enorme mismatch tussen het curriculum dat universitair studenten wordt voorgeschoteld, en waar behoefte aan is op de arbeidsmarkt. Of breder: waar vraag naar is in de maatschappij. Dit probleem speelt minder aan de bèta-kant. Men kan zich natuurlijk afvragen of het nuttig was om knaagdieren en chimpansees de ruimte in te schieten, maar per saldo leveren de beta-wetenschappen over de hele wereld veel inzicht, ontwikkeling en welvaart op.

Aldert Bergstra Beeld -

'Alleen het papiertje telt'

Sociologen, filosofen, historici en talloze andere sociale - en geesteswetenschappers zijn evenzeer nodig, maar worden anders ingezet, op een meer generieke manier. Het gaat om de onderzoeksvaardigheden, en het zogenoemde academisch denkniveau. Academisch denken, wat dat ook mag zijn, kan men echter ook in een brede opleiding leren. Waarschijnlijk zelfs beter dan in een specialistische. Tegen alfastudenten wordt gezegd: Alleen het papiertje telt, bijna niemand doet uiteindelijk iets met de kennis die tijdens de studie is opgedaan. Om het erger te maken: dat wordt bedoeld als geruststelling. Als het waar is dat studenten overal en nergens terechtkomen, dan slaat specialisatie in 90 procent van de gevallen nergens op.

Een bredere opleiding, waarin vaardigheden uit alle richtingen worden aangeleerd, zorgt er automatisch voor dat de meeste mensen uiteindelijk wel iets met hun studie doen. Wie echt wil specialiseren, kan er nog steeds voor kiezen te promoveren. De realiteit is echter dat bijna niemand zijn of haar loopbaan in de wetenschap vervolgt.

Wie in deze context het woord nut in de mond neemt, riskeert het meewarig aangekeken te worden. Men krijgt het verwijt niet te snappen waarvoor universiteiten bedoeld zijn. Op de universiteit denkt men op een hoog abstractieniveau na, daar is geen tijd voor banale zaken als het praktisch nut van een bepaalde bezigheid. Geen enkele weldenkende student is voorstander van doorgeslagen rendementsdenken. Het management van mijn master, Internationale Betrekkingen, biedt 3,6 contacturen per week en verbiedt het volgen van stages. Dat is schrijnend. Maar dat duizenden alfa's worden opgeleid voor de werkloosheid is net zo treurig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden