Kort & goed (of niet) Éric Vuillard - De orde van de dag

Aanloopjes naar de oorlog (4 sterren)

Eric Vuillard schrijft opgedoft maar zonder schmieren.

cover besproken boek Beeld rv

‘De grootste rampen komen vaak in kleine stapjes’, schrijft Éric Vuillard iets na de helft van zijn roman De orde van de dag, waarmee hij in 2017 de Prix Goncourt won. Het is een reconstructie waarin de schrijver een aantal van de stapjes in de aanloop van de Tweede Wereldoorlog nauwkeurig beschrijft. Hij ontdoet ze van het ‘frame’ waarin ze soms al sinds de jaren dertig in ingebed zijn, waardoor je je opnieuw over de feiten kunt verbazen.

Vuillard begint met een filmisch geschreven hoofdstuk over een bijeenkomst van 24 Duitse industriëlen met Hermann Göring en Adolf Hitler op 20 februari 1933. Je ziet de mannen voor je, in de salon van het Berliner Stadtschloss met uitzicht op de Spree. Keuvelend, terwijl ze dikke sigaren roken: de mannen van Krupp, Varta, Opel en andere grote merken die tot op de dag van vandaag bestaan. ‘Ze zijn overal, in de vorm van dingen. Ons dagelijks leven behoort hun toe. En ze zitten daar onbewogen, vierentwintig rekenmachines aan de poorten van de hel.’ Met hun miljoenen kon Hitler zijn verkiezingscampagne voeren en aan de macht komen.

En zo gaat Vuillard verder; in die wat opgedofte stijl, maar zonder te schmieren, stapje voor stapje. Het racisme en de laatdunkendheid van Lord Halifax, de angstige kanselier Schuschnigg van Oostenrijk, die zijn hachje wil redden, de Engelse beleefdheid van Chamberlain, totdat de Duitse oorlogsvoertuigen – vertraagd door motorpech, dat wel – Oostenrijk inrollen. Steeds werpt Vuillard licht op onbekende details van de geschiedenis. 

Een vreemde eend in de bijt is de passage over Louis Soutter. De Zwitserse violist en kunstschilder gaat op audiëntie bij kanselier Hitler in Beieren. De bejaarde Soutter begint eind jaren dertig inkttekeningen te maken, die de kampen, de dodenmarsen en de massagraven lijken te verbeelden. Alsof hij, in zijn gekte, een ziener is en tegelijkertijd de enige waarachtige man in dit boek.

Éric Vuillard: De orde van de dag

Uit het Frans vertaald door Liesbeth van Nes.

Meulenhoff; 145 pagina’s; € 18,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.