Lezersbrieven4 en 5 mei

75 jaar Bevrijding: Laten we het leed van de terugkeerders niet vergeten

De Volkskrant ontving vele lezersbrieven naar aanleiding van 4 en 5 mei. Een selectie uit de beste inzendingen. 

Gejuich door toeschouwers voor de geallieerden tijdens de intocht van de bevrijding van Nederland. Beeld ANP

Terugkeerders

In verband met de dodenherdenking van 4 mei en de bevrijding op 5 mei lijkt het me zinnig om ook stil te staan bij een soort leed dat Joden in de Tweede Wereldoorlog hebben ondervonden en dat hier en daar wel ter sprake is gekomen, maar dat best nog een keer genoemd mag worden.

Ik heb het over het leed dat Joden ondervonden bij terugkeer na de bevrijding in West-Nederland uit de kampen of van de onderduikadressen. Ik zal nooit vergeten wat Hermine Gans, mijn dierbare Joodse psychotherapeute, mij in het midden van de jaren zeventig van de vorige eeuw vertelde tijdens een van mijn bezoeken aan haar. Zij, haar man en haar zoontje hadden alle drie de oorlog overleefd door onder te duiken op het platteland in Nederland. Na de bevrijding keerden ze terug in Amsterdam in de hoop snel hun oude huis weer te kunnen betrekken of voor nieuwe huisvesting in aanmerking te komen.

Niets was minder waar. In hun oude huis zaten natuurlijk nieuwe bewoners en voor een nieuw huis moesten ze achteraan aansluiten in de rij van algemene gegadigden voor een nieuwe woning. Hermine vertelde me dat deze ervaring zo mogelijk nog zwaarder voor haar en haar man was geweest dan de hele onderduikperiode bij verschillende adressen op het platteland.

Dit verhaal heeft mij indertijd diep geschokt vanwege de onrechtvaardigheid en het gebrek aan mededogen met onze Joodse landgenoten die een ongelooflijke zware en wrede oorlogstijd hadden meegemaakt. Het is goed om ons dit nog eens te herinneren en daar lering uit te trekken.

Eva van Santen, Leiden

Stilte

Op 5 mei vieren we onze bevrijding, onze vrijheid. Vrijheid is meer dan kransen leggen op de Dam en even stil zijn. Er zijn duizenden gevluchte kinderen zonder ouders in Griekenland opgesloten. Het is om stil van te worden.

Aan ons om die stilte te doorbreken.

Hans Nagtegaal, Bussum.

NSB


Ik heb vele verhalen over Joodse mensen en vooral onderduikkinderen met emotie gelezen. Vooral ook  door het lezen over de trauma’s die zij hebben opgelopen.

Mijn vader had voor de oorlog een herenkledingzaak. In een overmoedig moment heeft hij zich als sympathiserend lid van de NSB laten overhalen en laten registreren. Hij was klant van een paar Joodse leveranciers. Mijn zussen en ik hebben enige keren op de fiets levensmiddelen naar hen gebracht. Wij hadden een onderduiker tegenover onze winkel wonen en dat wisten wij.

Op 16 april 1945 zijn wij ‘bevrijd’. Ik was toen 15 jaar. Op diezelfde dag is mijn vader opgehaald en in een villa, vlak achter ons huis, gevangen gezet. Ik ging soms naar het eind van onze tuin om zo af en toe mijn vader te zien bij het ‘luchten’.

Ik heb een intens medegevoel met alle Joodse mensen die zijn vervolgd. Ik heb een trauma overgehouden aan de naoorlogse gebeurtenissen. Het laat je nooit meer los. 

D.G. de With, Haarlem

Noordereiland

Het Noordereiland in Rotterdam was in de meidagen van 1940 een verschrikkelijke plek om te verkeren. Mijn tante Jo smeekte om hier weg te gaan, en met haar zijn velen verhuisd. Deze woonplek, tussen de twee Maasbruggen, was van cruciale betekenis voor de Duitse aanval op Nederland. De bruggen werden permanent door de Duitsers bewaakt. 

De verlaten huizen werden toegekend aan gezinnen die geen woning hadden. Die waren woningloos geworden door het bombardement op Rotterdam. Zo kwamen mijn ouders en hun zes kinderen na een periode van noodopvang daar terecht. Terug naar het strijdtoneel. Wel een dak boven je hoofd maar geen veilig onderkomen.

Ik heb het van horen vertellen, steeds weer. Ik werd drie maanden na de bevrijding geboren. Toch voelt het of ik het heb meebeleefd.

Greet Beijk, Borne

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden