Column

60-plus aan de macht in het Westen (en elders)

Als Hillary Clinton in november de verkiezingen wint en in januari het Witte Huis betrekt, betekent dat niet alleen een kleine culturele revolutie voor de Verenigde Staten, maar ook voor het hele Westen. IJs en weder dienende worden de drie belangrijkste westerse mogendheden dan door vrouwen geregeerd: Clinton in de VS, Angela Merkel in Duitsland en Theresa May in Groot-Brittannië.

Hillary Clinton en Angela Merkel. Beeld epa

Of dat tot een heel andere manier van politiek bedrijven zal leiden, zoals in oud-feministische kring nog steeds wordt gedacht, waag ik te betwijfelen. Politieke wetmatigheden laten zich - gelukkig - niet zo snel tenietdoen. Maar het beeld van drie vrouwen aan het roer zal de democratische wereld in elk geval een ander aanzien geven. Ook een verandering van sfeer telt.

Maar ho, laten we de huid niet verkopen voordat de beer geschoten is: het is weliswaar op dit moment onwaarschijnlijk, maar beslist nog niet uitgesloten dat de volgende Amerikaanse president wederom een man is. Gezien zijn extravagante optreden in de campagne zou dat een ware politieke donderslag zijn met mogelijk vergaande consequenties - al mag je hopen dat ook in dit geval de werkelijkheid haar taaiheid bewijst.

Maar waar het nog grotendeels gissen blijft naar de feitelijke politieke gevolgen, is er in elk geval ook dan sprake van een kleine culturele revolutie. Want in één opzicht verschilt Donald Trump niet van Clinton: ze zijn allebei flink op leeftijd. Tot nu toe staat Ronald Reagan te boek als de oudste Amerikaanse president: drie weken na zijn inauguratie in 1981 werd hij 70. Trump is nu al 70, Clinton wordt twee weken vóór de verkiezingen 69.

Met andere woorden: wie er ook zegeviert in de slag om het Witte Huis, vanaf januari 2017 zullen de vier belangrijkste westerse landen worden geregeerd door 60-plussers: Clinton of Trump, Merkel (62), May (dan inmiddels 60) en François Hollande (63) in Frankrijk.

Speuren we verder het wereldtoneel af, dan zien we op de eerste rijen eigenlijk ook alleen maar oude(re) leiders staan: Vladimir Poetin (binnenkort 63), Xi Jinping (63), de Indiase premier Narendra Modi (65), Recep Tayyip Erdogan (62), geestelijk leider Ali Khamenei (77) en president Hassan Rouhani (68) van Iran, Benjamin Netanayahu (66), Mahmoud Abbas (81), de Egyptische leider Abdul Fatah al-Sisi (61), koning Salman (80) van Saoedi-Arabië, de Braziliaanse interim-president Michel Temer (75), de Japanse premier Shinzo Abe (61), Jacob Zuma (74) van Zuid-Afrika.

En ze worden allemaal op de vingers gekeken, althans in theorie, door de secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-moon (72).

Natuurlijk valt er op deze opsomming wel wat af te dingen. Poetin slaat qua leeftijd en conditie geen slecht figuur ten opzichte van de mannen die in de jaren tachtig en negentig de scepter zwaaiden in het Kremlin: veelal zwak, ziek, misselijk of dronken. De Chinese top is opgeschoven van zeventigers naar zestigers.

In het algemeen geldt: 60 is het nieuwe 50. Er zijn een paar markante jongere leiders die, overigens met wisselend succes, in de tweede linie opereren: de Italiaan Matteo Renzi, Justin Trudeau van Canada, de Griek Alexis Tsipras. Met een beetje goede wil mag je daar ook de premiers van de lage landen toe rekenen.

Nu is het verre van mij, ook behorend tot de stroming 60Plus, om te beweren dat leeftijd een bepalend criterium is voor de kwaliteit van leiderschap. Het huidige Europa heeft veel te danken aan leiders die (ver) over de 60 waren toen ze geschiedenis schreven. Van Churchill, De Gaulle en Adenauer tot Kohl, Mitterrand en Reagan. Sommige oudere politici hebben een opvallend jeugdige aanhang, zie Bernie Sanders.

Maar de gemiddelde leeftijd is momenteel hoger dan ze in lange tijd is geweest. Er was altijd wel een 'new kid on the block' die leven in de brouwerij bracht. Van John Kennedy en Harold Wilson tot Bill Clinton en Tony Blair. Maar in de grote westerse landen lijkt de doorstroming naar de top te stokken. In Frankrijk hebben een 71- en een 61-jarige de beste papieren om volgend jaar tegen Hollande in het krijt te treden. Het schutterende boegbeeld van de Britse oppositie is 67.

Zo nu en dan worden zorgelijke woorden gesproken over de stand van onze democratie. Die wordt er niet beter op met een overmaat aan tinten grijs op de hoogste posten.

Paul Brill is buitenlandcommentator van de Volkskrant. Reageren? p.brill@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden