ColumnIonica Smeets

288 ideeën over wat eigenlijk een schoolvak zou moeten zijn

Binnenkort spreek ik op een onderwijscongres. Tijdens het voorgesprek kwam ter sprake hoe mensen vaak roepen dat scholen meer aandacht zouden moeten besteden aan hun eigen stokpaardje. Op een druilerige vrijdagavond bedacht ik dat het aardig zou zijn om hier wat concrete voorbeelden bij te zoeken. Dus vroeg ik op Twitter: ‘Hebben jullie nog mooie voorbeelden van mensen die de laatste tijd zeiden dat iets dat zij toevallig heel belangrijk vonden eigenlijk een schoolvak zou moeten zijn?’ In mum van tijd had ik 288 ideeën binnen.

Bijvoorbeeld van Stine Jensen die een boek schreef over afscheid nemen en daarin schrijft dat het raar is dat kinderen geen les krijgen over afscheid nemen. Of Steven Laureys die een boek schreef over meditatie en vindt dat kinderen dat op school zouden moeten leren. Of onderzoekers van het Trimbos-instituut die pleitten voor het invoeren van sociaal-emotionele vaardigheden als kerndoelen op school.

Tot mijn grote verbazing reageerden mensen vooral op mijn vraag met dingen waarvan zíj vonden dat ze op school behandeld zouden moeten worden. Iemand die bij waterschappen had gewerkt, vond dat kinderen moesten leren over waterschappen. Een diëtist opperde voedingsleer. De filosoof wist dat filosofie belangrijk is.

Nu ja, technisch gezien was hun impliciete ‘Ja, ik’ een logisch antwoord op mijn vraag of ze iemand kenden die zei dat iets dat diegene toevallig belangrijk vond een schoolvak moest zijn. En wat wilden die mensen dan allemaal op school zien? Nou, bijvoorbeeld burgerschap, ehbo, financiële zelfredzaamheid, gesprekken voeren, gelukskunde, humor, koken, luisteren, mediawijsheid, mindfulness, ondernemersvaardigheden, ontwerpen, problemen oplossen, programmeren, psychologie, rechten, retorica, samenwerken, schaken, tuinieren, verbindende communicatie, yoga en zwemmen.

Onderwijswetenschapper Casper Hulshof bleek op Onderwijswetenschappen blog een lijst ‘scholen moeten X’ verzameld te hebben met nog veel meer suggesties. Alles wat een probleem is in de samenleving wordt vrolijk naar de scholen geschoven om op te lossen.

Veel van de genoemde onderwerpen zijn inderdaad zinvol om aan kinderen te leren. Vaak gebeurt dat ook op scholen, maar dat weet lang niet iedereen. In het primair onderwijs is er bijvoorbeeld een leerlijn mondelinge communicatie met onderwerpen als luisteren en een gesprek voeren. Op de middelbare school zit financiële zelfredzaamheid in Management en organisatie en een relatief nieuw vak als Onderzoek & Ontwerpen draait om ontwerpen, problemen oplossen én samenwerken. Daarnaast zijn er talloze instanties die al lespakketten of gastlessen aanbieden voor veel van de genoemde onderwerpen.

Natuurlijk worden niet alle genoemde onderwerpen overal behandeld. Dat past namelijk niet in het curriculum. Zeker niet als we ook willen dat kinderen op school fatsoenlijk de klassieke basisvaardigheden leren.

Ik zou op de onderwijsconferentie willen roepen dat er een vak moet komen over hoe als je roept dat iets een schoolvak moet worden, je eerst goed moet kijken naar wat er op dat moment al in het curriculum zit en vervolgens ook moet bedenken wat er dan úít het programma moet om plaats te maken voor jouw stokpaardje. Maar ja, dát mag ik dus niet zomaar roepen van mezelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden