'Zelden werd de zwarte man publiekelijk zo gretig in de mond genomen'

Bezwaarlijk is niet het gebruik van het woord 'neger' maar de laconieke pretentie dat het een triviaal etiket is voor een persoon met een donkere huidskleur en een Afrikaanse achtergrond. Dat stelt Pablo Cabenda.

Michael Jordan. © AFP.

Blanke Volkskrantcolumnistes lusten wel pap van de zwarte man. Sylvia Witteman maakte in het Magazine van 3 september een punt van het gebruik van het heikele woord 'neger(s)' en noemde het gelijk maar liefst vier keer. Zwetend in een moordend heet Pisa, waar ze een paar exemplaren in het wild had gespot, stond ze erop tot in lengte der dagen het beestje bij de naam te mogen noemen.

Annemarie Oster ging daar overheen en deelde in haar columns van 8 en 15 september mee dat ze in haar jonge jaren het liefdevolle middelpunt was van een gangbang van twintig negers.
Mjammmm, negers, negers, negers. Zelden werd de zwarte man publiekelijk zo gretig in de mond genomen. Waarna Oster ongetwijfeld een papieren servetje ter hand nam om haar mondhoeken mee te deppen en Witteman met datzelfde servetje haar bezwete voorhoofd afveegde.

Schaamteloos
Toegegeven, Sylvia Witteman refereerde niet schaamteloos, zoals Oster, naar de klassiek lichamelijke kwaliteiten van de zwarte man (mocht u dat nog niet weten: lekker dansen, dito neuken). Al was haar verwondering niet minder van lichamelijke aard. Iets als: 'Kijk, zelfs met een ijsmutsje op zweten ze niet in de Italiaanse hitte.'

En waar Oster er een briefschrijver voor nodig had, wist Witteman al dat sommigen moeite hadden met dat woord 'neger', daar hadden haar kinderen haar wel op gewezen. Ze benutte haar column juist om, als zo'n leuk dwarsig Annie M.G. Schmidt-ding - Witteman prefereert politiek incorrect -, hard tegen de wereld te roepen dat ze toch lekker doet waar ze zin in heeft.

Toch? Toch?
Want wat nou? Het zijn toch negers? Dat is toch een heel normaal woord voor een zwarte man of vrouw? Een woord dat geen enkele op ras gebaseerde stereotype connotatie bevat? Toch? Toch?!

O ja? Probeert u deze dan eens. Beeldt u zich een plaatje in van 'de neger' en plaats daarbij een van beide onderschriften. 'Kijk die neger eens lekker met zijn kontje schudden.' of 'Die neger was secretaris-generaal van de VN.' Welke wordt het? En associeert u het woord negerin eerder met beestachtige sex of met bloemschikken? Nou?

Gebrek aan taalgevoel
Ik gun ieder zijn pleziertjes en particuliere taalgebruik, maar te doen alsof het woord 'neger' een net zo neutraal woord is als tafel, parabool of oudedagvoorziening getuigt van naïviteit en - bij columnisten kwalijker - een gebrek aan taalgevoel.

Wat mij bezwaart aan de houding van zowel Oster als Witteman is niet het gebruik van het woord - ook beladen woorden moet je kunnen gebruiken - maar die laconieke pretentie dat het waardevrij zou zijn. Een triviaal huis- tuin- en keukenetiket voor een persoon met een donkere huidskleur en Afrikaanse achtergrond. Ammehoela!

Stereotypen
Waar het woord opduikt, komen er automatisch de zwarte stereotypen om de hoek kijken of je het nou wil (Oster) of niet (Witteman). Dat woord gebruiken voor elke zwarte persoon betekent dat je die automatisch reduceert tot dat stereotype beeld dat beantwoordt aan de hoge lichamelijke verwachtingen van de Annemarie Osters van deze wereld.

Ik vermoed dan ook dat mevrouw Oster Michael Jordan een betere neger vindt dan Kofi Annan. Ik heb persoonlijk zelfs ooit te horen gekregen dat ik geen echte neger ben, omdat ik niet met het blijkbaar verplichte Surinaamse accent praat.

Ja, mevrouw Witteman, het zal u verbazen maar er zijn standaardeisen. Er komt nog wat bij kijken wil je als bona fide neger door het leven gaan.

Pablo Cabenda is medewerker van de kunstredactie van de Volkskrant.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.