'Willem van Oranje een pure opportunist? Dat is totale onzin'

De Leidse historicus Geerten Waling, co-auteur van onder meer 'De geboortepapieren van Nederland', reageert op de stelling van twee jonge historici die betogen dat 'Vader des Vaderlands' Willem van Oranje een pure opportunist was.

Foto anp

De historici, Aron Brouwer en Marthijn Wouters, stellen in een interview met de Volkskrant vandaag dat Willem van Oranje werd voortgedreven door eigenbelang en opportunisme. 'Hij vocht zijn strijd nooit voor ons, of voor Nederland of voor ook maar enig ideaal'.

'Ja dat is totale onzin. De dingen die ze zeggen zijn inhoudelijk, voor zover ik het kon nagaan, wel redelijk waar, maar wat zij zeggen is helemaal niet nieuw: dat is vijftig jaar geleden en ver daarvoor al opgeschreven. Katholieke historici hebben er een handje van heel kritisch te kijken naar Willem van Oranje, en terecht overigens. Willem van Oranje was een heel slimme en wat religie betreft, wat opportunistische man, maar dat hij alleen aan zichzelf dacht is totale onzin. Hij heeft enorm veel persoonlijk geld in die strijd gestoken en hij heeft het niet alleen met zijn eigen dood moeten bekopen maar heeft in de strijd ook een paar broers verloren en goede vrienden op het schavot zien eindigen. Ze vertellen een erg eenzijdig verhaal en dat is een beetje flauw.'

Geerten Waling Foto .

Obama

Wat is dan wel het echte verhaal?

'Eigenlijk zou je Willem van Oranje als Obama kunnen zien. Je kunt over Obama heel veel slechte dingen zeggen, met zijn drone-oorlogen en zijn mislukte Obamacare, maar tegelijkertijd is het ook een hele bevlogen, inspirerende leider en verdient hij zeker krediet als het gaat om de dingen die hij heeft bereikt. En dat is met Willem van Oranje nog wat sterker dan met Obama. Lees zijn 'Apologie' maar, waarin ook de notie vervat is dat elke vorst in de eerste plaats zijn volk moet dienen en niet door zijn onderdanen gediend hoeft te worden. Dat zijn revolutionaire teksten voor die tijd en Willem van Oranje was daar de spil van. Die Apologie is een fantastische, energieke, bevlogen verdediging tegen de tirannie van Filips II die heel duidelijk een bloedig schrikbewind voerde over de Nederlanden. Willem van Oranje was daarnaast een goede veldheer, een goed strateeg en een goede diplomaat.'

Schurk

Er zijn ons al heel wat 'nationale helden' ontvallen de laatste jaren, nu moet Willem van Oranje er ook aan geloven.

'Voor de duidelijkheid: het is niet zo dat je er geen kritiek op mag leveren. Maar het behoeft veel meer nuance, omdat elke leider natuurlijk ook dingen doet die minder fraai zijn. Mijn collega Coos Huijsen schreef deze week een reactie op Jalta.nl waarin hij de debunkers debunkt. Dat is een trekje onder historici: alles waarover een positief verhaal te houden zou zijn, moet je onderuit schoffelen. Ik vind het jammer dat die jongens met op zich heel leuk onderzoek dan twee pagina's in de Volkskrant krijgen alsof zij iets nieuws in de geschiedenis hebben ontdekt.'

Aan de andere kant: wel leuk dat er weer een lichting jonge historici opstaat met een frisse belangstelling voor onze vaderlandse geschiedenis.

'Zeker. Die belangstelling is goed en ik zeg ook niet dat die alleen maar hagiografisch hoeft te zijn of alleen maar positief, want dat die geschiedenis alleen maar fraai was is simpelweg niet zo. Maar de gedachte dat de man die vier en een halve eeuw lang tot grote inspiratie strekte van ongeveer heel Nederland nu even door twee jongens van 23 en 25 wordt onderuit gehaald als een schurk die het alleen maar voor eigen gewin deed, ja dat gaat me iets te ver.'

'Het is wel zo dat in de 19de eeuw wel eens iets te positief over Willem van Oranje is geschreven en dat er nu een genuanceerd verhaal gehouden kan worden - en ik hoop ook dat dat in de film over Willem van Oranje naar voren komt. De strijd was heel bloedig, maar Willem van Oranje staat wel aan de basis van Artikel 13 van de Unie van Utrecht, het beginsel van de godsdienstvrijheid in de Republiek.'