180 graden Remco Breuker

‘Trump maakt Kim Jong-uns regime alleen maar sterker’

Hoogleraar Korea-studies Remco Breuker (45) veranderde 180 graden van mening over het regime in Pyongyang.

Remco Breuker Foto Ivo van der Bent

Oude standpunt

‘Noord-Korea is in staat om op eigen kracht te hervormen. Zo dacht ik er tot vier, vijf jaar geleden over. Het was een algemene wijsheid in mijn vakgebied: er is van alles mis met Noord-Korea, maar het ergste is de druk vanuit de VS en de media, die alles wat er uit het land komt, negatiever maakt. Over Noord-Korea doen de raarste verhalen de ronde. Dan is het niet zo moeilijk om te geloven dat de problemen voor het grootste deel niet intern, maar extern zijn. Mijn idee was: als de druk op Noord-Korea wordt weggehaald en er ruimte is voor eigen ontplooiing dan zal dit regime vanzelf liberaliseren, omdat ze meer welvaart willen realiseren. Dat zou de weg zijn naar een leefbaarder Noord-Korea.

‘Tussen 1998 en 2008 was sprake van relatieve ontdooiing van de gespannen verhouding tussen Noord en Zuid, de sunshine policy. Dat was conceptueel gezien een aantrekkelijke notie: dat je in een situatie van een potentieel heel zwaar conflict, een Koreaanse oorlog, licht laat schijnen.’

Kantelpunt

Maar dat blijkt dus niks uit te hebben uitgehaald. In mijn onderzoek stuitte ik op vele obstakels. Een simpele is deze: zodra het regime de teugels laat vieren, is het niet voorstelbaar dat het aan de macht kan blijven, of zelfs maar in het land kan blijven. Ik denk dat ze binnen de kortste keren tegen de muur zouden worden gezet zoals Ceausescu, of opgehangen zoals Kaddhafi, omdat de mensenrechtenschendingen zo enorm zijn. En ze zijn structureel.

‘Deze manier van de machtsmisbruik hebben we te danken aan Kim Jong-il, de vader van de huidige leider. Hij gebruikte een surveillancesysteem dat schaalbaar bleek, een systeem dat het onmogelijk maakt om uit de pas te springen, of je nu met 3 of 23 miljoen Noord-Koreanen bent. Het verklaart dat ik geen enkele dissident ken. Die zijn er namelijk niet, en dat is uitzonderlijk, want zelfs in China en Rusland lopen die rond.

‘Daar kwam een meer persoonlijke reden bij. Uit gesprekken met ballingen, mensen die hoog in het regime hebben gezeten, leerde ik hoe het systeem werd uitgevoerd, wat de eisen ervan zijn en waarom je je daarbij moet neerleggen. Sindsdien geloof ik niet meer in de underdogstatus van Noord-Korea.’

Nieuwe standpunt

‘Het Noord-Koreaanse systeem zit heel rationeel in elkaar en ondanks het gebrek aan resources werkt het bijzonder goed. Het regime geeft zijn macht niet op, omdat het daarmee zijn eigen doodvonnis tekent. Dus je moet ze met misschien wel tien miljard euro op hun rekening naar China laten gaan.

‘Wat we nu zien is dat Noord-Korea zich een plek verovert in de internationale gemeenschap, terwijl het systeem overeind blijft. Want terwijl het gebrek aan mensenrechten juist de kern vormt van dat systeem, mag daar op geen enkele manier over worden gesproken. Donald Trump en de Zuid-Koreaanse president Moon nemen dit over.

‘Ik zie niet hoe je hier nog uitkomt. Het is de ultieme pessimistische conclusie: zolang je met Kim Jong-un praat, is er geen oplossing mogelijk. Trump maakt zijn regime alleen maar sterker.’

‘Uit gesprekken met ballingen, mensen die hoog in het regime hebben gezeten, leerde ik hoe het systeem werd uitgevoerd.’ Foto Ivo van der Bent

Het effect

‘Vorig jaar is het bijna misgegaan door die langeafstandsraketten. Als we ooit te weten komen hoe toen in het Witte Huis over de spanning werd gesproken, ben ik benieuwd hoe dicht we eigenlijk bij een preventieve aanval zijn geweest.

‘Ik begrijp goed dat er gepraat moet worden, maar ik zie geen verbetering op korte termijn. Trump en Moon bewerkstelligen de eenheid van Noord-Korea, ik word er naar van als ik erover nadenk. Er ligt een heel dik rapport van de Verenigde Naties over mensenrechtenschendingen, waar Kim Jong-un niks mee doet. We weten dat er miljoenen mensen in concentratiekampen hebben gezeten. Door hongersnood zijn daar twee miljoen mensen omgekomen. Regimebehoud staat telkens boven volksbehoud.

‘Trump en Moon doen nu alsof ze de beste vrienden zijn met Kim, in Zuid-Korea worden de ballingen geknecht: die moeten hun mond houden, en liefst sturen ze die zelfs terug. Met andere woorden: als je praat met Noord-Korea, moet je dus je eigen mensenrechtenstandaard verlaten.

‘Er moeten technische afspraken komen om te voorkomen dat het misgaat met die raketten, maar veel belangrijker is regime changeZoals het nu gaat, wordt bovendien een van de grootste succesverhalen van de democratiseringsgolf uit de 20ste eeuw, namelijk dat van Zuid-Korea, gecompromitteerd.

‘Een top tussen Trump en Kim Jong-un zou er alleen mogen komen als bekroning van geslaagde onderhandelingen: dan moet er iets tastbaars uitkomen. Maar Trump is alleen uit op het ontmantelen van een aantal langeafstandsraketten, waardoor Amerika veilig is. Terwijl Zuid-Korea, China en Japan nog steeds een probleem overhouden. Zo voert Trump het scenario van Kim Jong-un uit. Die zal opgelucht ademhalen als hij de dreiging voor de VS kan ontmantelen. Daarmee verzekert hij zich ervan dat hij niet preventief wordt aangevallen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.