Opinie

'Systeem orgaandonatie wordt er niet beter op'

Scherpste opinies nieuwe donorwet

De Tweede Kamer is akkoord met de Donorwet van Pia Dijkstra (D66). Voortaan is iedereen na overlijden orgaandonor. Een selectie van opinies.

D66 Kamerlid Pia Dijkstra wordt gefeliciteerd door fractievoorzitter Alexander Pechtold na aanname van haar wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de orgaandonatie in de Tweede Kamer. Foto anp

De donor doordrammers van D66', kopt de site The Post Online over de nieuwe Donorwet waarbij actieve donorregistratie de norm wordt. 'Als u niet tot dezelfde verlichte conclusies komt als D66, dan helpen ze u graag een handje', schrijft Dieuwertje Kuijpers. Volgens Kuijpers wordt met deze wet getornd aan het fundament van individuele vrijheid. 'Het idee dat de overheid wel even mag bepalen wat er met uw lichaam gebeurt omdat u "er anders toch niets mee doet", komt neer op onteigening van het meest persoonlijke en primaire bezit van het individu: uw eigen lichaam.' Volgens haar maakt het 'geen donder uit' dat dit na uw dood is.

Commentator van het Algemeen Dagblad Hans van Soest vindt het een 'gezocht argument' dat de overheid zich verre moet houden van de integriteit van het lichaam. 'Wie niet wil, hoeft het alleen maar aan te geven.'

Van Soest wijst erop dat er een enorm tekort is aan donoren. 'Ondanks jarenlange campagnes heeft slechts 40 procent van de bevolking van 12 jaar en ouder de moeite genomen zich te laten registreren in het donorregister.' Volgens hem 'denken veel mensen er gewoon niet over na'.
Daarnaast stelt hij dat in het belang van de volksgezondheid de overheid wel vaker het zelfbeschikkingsrecht buiten werking stelt. 'Zo kunnen bijvoorbeeld ouders van zieke kinderen die om religieuze redenen een behandeling weigeren, tijdelijk uit de ouderlijke macht worden gezet.' Van Soest vindt dat de overheid ver mag gaan als er levens mee kunnen worden gered. Hij hoopt daarom dat de Eerste Kamer ook instemt met het wetsvoorstel.

Foto anp

Onzekerheid

Dagblad Trouw vindt de nieuwe wet orgaandonatie juist een stap te ver gaan. Het principiële uitgangspunt van het individuele zelfbeschikkingsrecht is langzaam maar zeker ingehaald door het inderdaad schrijnende tekort aan organen, staat in het hoofdredactioneel commentaar.

In tegenstelling tot de huidige situatie zal iemand die geen donor wil zijn dat moeten aanmelden. Als iemand niets van zich laat horen, geldt dat als geen bezwaar en wordt de beslissing overgelaten aan de nabestaanden. Volgens de krant blijft juist door de laatste toevoeging onzekerheid ontstaan. 'Vaak zullen de nabestaanden de laatste wil van de overledene niet kennen. Die zullen dan het zekere voor het onzekere nemen en de organen niet afstaan.'

Volgens NRC Handelsblad haalt juist het feit dat nabestaanden een grotere rol gaan spelen de 'scherpste randen van het voorstel af maar lost niet het principiële punt van zelfbeschikking op.'

De krant wijst er daarnaast op dat het voorstel botst met artikel 11 van de Grondwet waarin het recht op onaantastbaarheid van het lichaam is verankerd. NRC Handelsblad concludeert: 'Mensen moeten zelf kunnen beslissen of zij na hun dood organen willen afstaan. Het is te hopen dat zoveel mogelijk mensen dit zullen doen. Maar wel vrijwillig op basis van een zelfgemaakte keuze.'

Foto anp

Kilheid

Erwin Kompanje, medisch filosoof en klinisch ethicus van het Erasmus Universitair Medisch Centrum, schrijft in zijn blog erwinkompanje.wordpress.com 'orgaandonatie is niet zo vanzelfsprekend als de mensen "die het spel niet spelen" (lees politici) veelal denken'. Hij noemt het leed van de betrokken families 'godverlaten intens'.

Kompanje wijst erop dat de potentiële orgaandonoren vrijwel altijd mensen in het begin of in de bloei van hun leven zijn die plots worden weggerukt. Vogens Kompanje brengt het voorstel van D66 Kamerlid Pia Dijkstra een 'ongewenste kilheid in het groteske leed dat artsen en verpleegkundigen op de intensive care-afdelingen mee maken.'

De klinisch ethicus waarschuwt dat met dit systeem het standpunt wordt benadrukt 'dat we mensen zouden kunnen gebruiken als middel en niet (meer) als doel in zichzelf. Een middel in het voordeel van anderen buiten de patiënten en hun door intens leed verscheurde naasten.' Kompanje ziet dit als 'het dehumaniseren van stervende patiënten tot een verzameling van bruikbare organen waar we gewoon over kunnen beschikken'.
'Verbijsterend', noemt hij het. 'Mensen hebben hele valide redenen om nee te zeggen. Voor anderen gaat het ons niet aan waarom ze nee zeggen.'

Kompanje besluit zijn betoog met de woorden: 'Orgaandonatie is een groot goed, dit systeem gaat dat niet beter maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.