'Shitty media men'-lijst een heksenjacht? Je zou het ook onmacht kunnen noemen

Nieuw venster

Loes Reijmer werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur.

Ik liep toevallig net te mijmeren over de 'Shitty media men'-lijst toen een andere shitty man op straat gebruikmaakte van Catherine Deneuves 'recht om vrouwen lastig te vallen'. Het was kwart voor 8 's ochtends en ik had snel wat aangeschoten om mijn dochter naar het kinderdagverblijf te brengen. De jongen achter me siste wat over 'schatje' en 'ziet er fris uit', waarop hij in het voorbijgaan wel geschrokken moet zijn van mijn verkreukelde vooraanzicht. Het was lachwekkend en ik probeerde er dan ook om te grinniken met het air van een Française, maar begreep toch niet echt het verband met mijn seksuele vrijheid die de Franse briefschrijfsters zeggen te verdedigen.

Waarschijnlijk heeft u nog niet veel gehoord over de 'Shitty media men', een lijst met beschuldigingen van seksueel machtsmisbruik van Amerikaanse mannelijke journalisten. Ik schrijf er hier toch over, omdat het mooi de dilemma's, dynamiek en oncontroleerbaarheid van online aanklachten illustreert. Het komt gevaarlijk dicht bij de heksenjacht waar critici van #MeToo - zoals deze week Deneuve en 99 andere Franse vrouwen - voor waarschuwen. Maar er zijn ook redenen om de lijst te verdedigen, zoals Amerikaanse vrouwelijke journalisten de afgelopen dagen deden op Twitter.

Na de onthullingen over Harvey Weinstein in oktober besloot een jonge journalist een spreadsheet te maken met daarin verhalen over misdragingen van mannen in de media. Vrouwen onderling waarschuwden elkaar al jaren voor deze figuren, ook wel 'het fluisternetwerk' genoemd. Door de lijst zouden vanaf nu ook degenen met minder toegang, bijvoorbeeld omdat ze net komen kijken in de journalistiek, op de hoogte zijn. Het Google Docs-bestand was niet openbaar, maar iedereen met de juiste link kon het anoniem bewerken. In de twaalf uur dat het document online stond, verschenen er meer dan zeventig beschuldigingen, waarvan veertien over serieuze aanranding of verkrachting. De journalist haalde de lijst offline toen ze hoorde dat de Amerikaanse site Buzzfeed erover ging schrijven. Inmiddels beschikte bijna iedereen in de Amerikaanse media al over de link, vrouwen én mannen.

Deze week trad de journalist met haar verhaal naar buiten, om voor te zijn dat Harper's Bazaar haar identiteit in een artikel zou onthullen. Het enige doel van de lijst was vrouwen waarschuwen, benadrukte Moira Donegan. 'Het document was juist niet bedoeld om gevolgen te hebben, niet om een wapen te zijn. Maar toen het publiek werd, zagen mensen het wel zo.' Sterker: de waarschuwingen werden een wapen. Altright-blogger Mike Cernovich loofde een geldbedrag uit om de lijst in handen te krijgen en onthulde een paar namen. Het werd politiek, een middel om de progressieve media aan te pakken waarin de mannen werkzaam zijn. Uiteindelijk belandde het document zelfs op Reddit, Twitter en YouTube, uiteraard gadegeslagen door juichende menigten.

'Ik was naïef', schrijft de journalist. Dat klopt. Ze koos voor een Google Docs-bestand omdat dat makkelijker toegankelijk zou zijn dan de fluisternetwerken. Maar het voordeel van internet, de laagdrempelige en snelle verspreiding, werkte hier als een boemerang. Met een klik op verzenden geef je de controle over een bericht uit handen en ben je overgeleverd aan wat anderen ermee doen. Anderen die misschien minder hebben met de regels die jij jezelf hebt opgelegd. Toen columnist Sarah Sluimer in bedekte termen schreef over een redacteur van een uitgeverij over wie geruchten gingen, werd hij op Twitter en GeenStijl al snel triomfantelijk bij naam genoemd.

Opvallend was dat zo veel mensen het deze week voor Donegan opnamen. In het artikel waarin ze zichzelf verdedigt, maakt ze dan ook een belangrijk punt: voor vrouwen zoals zij, nog aan het begin van hun carrière en dus kwetsbaar, zijn er weinig andere opties. De kans dat hun aanklacht tegen vaak machtige mannen serieus wordt genomen is - of was - niet zo groot. Kleiner dan wanneer je, ik noem eens iemand, Catherine Deneuve heet. Heksenjacht klinkt inderdaad lekker, maar je zou het ook onmacht kunnen noemen.