Commentaar Polen

‘Poolse hervormingen vormen een bedreiging voor een van de belangrijkste waarden van de Europese Unie’

Malgorzata Gersdorf . Foto AP

In Polen wordt de rechtsstaat bedreigd. De EU moet iets doen, maar bestraffen kan nare gevolgen hebben.

Als de naamloze Chinees met zijn boodschappentassen die op het Plein van de Hemelse Vrede een tank tegenhield, zo stond de Poolse opperrechter Malgorzata Gersdorf woensdag voor de deur van het hooggerechtshof in Warschau.

De 65-jarige opperrechter protesteerde daarmee tegen haar gedwongen pensionering in het kader van een omstreden hervorming van de rechterlijke macht door de rechts-nationalistische PiS-partij, die sinds 2015 aan de macht is.

Volgens de PiS   de afkorting staat voor Recht en Gerechtigheid   is de schoonmaak nodig om de rechterlijke macht te zuiveren van rechters die vuile handen hebben gemaakt onder het communistische bewind.

Maar het lijkt er meer op dat de populistische PiS daarmee, in navolging van de Hongaarse premier Viktor Orbán, meer greep probeert te krijgen op de rechterlijke macht. Eerder veranderde de PiS al het benoemingsproces voor nieuwe rechters zodat de regering daar meer over te zeggen krijgt.

De hervormingen vormen een bedreiging voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, een van de belangrijkste waarden van de Europese Unie. Om die waarden overeind te houden op een moment dat populistische partijen in veel EU-landen steeds verder oprukken, is de Europese Commissie terecht een artikel 7-procedure tegen Polen begonnen. Die kan er in het uiterste geval op uitlopen dat Polen zijn stemrecht binnen de EU kwijtraakt.

Het is de vraag of het ooit zover zal komen: alle andere EU-landen moeten achter die sanctie staan en Orbán heeft al laten weten dat hij zijn PiS-kameraden niet in de steek zal laten.

Het is ook te hopen dat het nooit zover zal komen. Polen het stemrecht ontnemen, zou de EU op haar grondvesten doen schudden. Net als de Hongaren zijn de Polen nadat ze decennia onder de plak van Moskou hebben gezeten, allergisch voor alles wat naar buitenlandse overheersing riekt.

Er lijkt toch nog een uitweg te zijn. De EUheeft de zaak voorgelegd aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Als dat de omstreden Poolse hervormingen afkeurt, zal Warschau toch moeten buigen. Premier Mateusz Morawiecki heeft al toegezegd dat zijn regering de uitspraak van het Hof zal respecteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.