Opinie

'Poets het imago van lezen op, laat heel Nederland bezig zijn met tekst'

Jongeren houden heus wel van lezen, maar uitgeverijen moeten dan wel inspelen op hun interessen, betoogt Irene Wing Easton.

Beeld thinkstock

Pessimistische krantenkoppen over uitgeverijen en boekhandelaren die in zwaar weer verkeren en de auteurs die meeverdrinken, zijn aan de orde van de dag. Ondertussen wijst iedereen naar elkaar, wie of wat is er schuldig aan de teruglopende boekenverkoop? Daarbij wordt iets over het hoofd gezien. Men leest nog steeds graag, alleen het imago van lezen is aan een oppoetsbeurt toe.

Rustig
Wanneer ik in mijn jeugd 's avonds niet kon slapen, trippelde ik op blote voeten naar beneden. Zodra ik de huiskamerdeur opende, keken mijn ouders op van hun boek. Als kleuter werd ik rustig van alleen al het kijken naar mijn lezende ouders die overigens ook graag titels uitwisselden met hun vrienden en kennissen.

Zodra ik kon lezen, waren de boeken van mijn eigen boekenplank en die van de bibliotheek aan de beurt. Met vriendinnen ontstond een ruilsysteem. Lezen was populair. Eenmaal op kamers wonend, was het onder de jongeren gewoon om elkaar bij feestelijkheden een boek cadeau te doen. De gasten bekeken de stapel boeken die uitgepakt waren, gaven commentaar, lazen achterflappen en lieten weten welk boek ze al hadden gelezen. Lezen was trendy, praten over boeken ook. Je hoorde erbij als je bepaalde boeken had gelezen. Op tv keek iedereen naar het boekenprogramma van Adriaan van Dis.

Sluipenderwijs is het imago van lezen veranderd in duf, iets voor nerds. De afgelopen jaren werd er steeds meer gesproken over ontlezen. Men ging doemdenken over de toekomst van het boekenvak. Dit is onterecht. Er wordt nog steeds met plezier gelezen, ook al gaat het niet meer altijd om een papieren boek. Surfen op internet, facebooken en twitteren zijn ook een vorm van lezen. Er wordt niet minder gelezen, maar ánders.

De behoefte aan informatie en de honger naar verhalen zal altijd blijven. Ten onrechte wordt een beeld naar buiten gebracht waarin dit niet zo is. Mijn kinderen en hun vrienden surfen graag op internet, maar ze besteden daarnaast het rapportgeld van oma aan een nieuw boek.

Young Adult-boeken
Uitgevers zijn al vernieuwend bezig geweest door een genre te introduceren dat hierop inspeelt: Young Adult-boeken zijn populair. De jeugd heeft de toekomst, maar nu is het zaak voor de uitgever, de boekhandelaar, maar zeker ook de media om hun aandacht vast te houden.

Hoofden raken vol van sociale media. Kinderen en volwassenen worden er onrustig van. De onophoudelijke stroom aan berichtjes veroorzaakt ongeconcentreerdheid en slapeloosheid. Trendwatchers voorspellen een periode van beeldmoeheid. We zijn aan rust toe.

Ik denk dat lezen het nieuwe mediteren wordt. Lekker met een boek of e-reader op de bank, stoel of in bed je mindful concentreren op een mooi verhaal. En daarna even appen met je vrienden op welke pagina je bent en hoe je het boek vindt. Tot slot nog even een afbeelding op Facebook plaatsen van de stapel die je nog gaat lezen. Door de reacties van anderen ontstaat een digitaal gesprek over boeken.

 
Sluipenderwijs is het imago van lezen veranderd in duf, iets voor nerds. De afgelopen jaren werd er steeds meer gesproken over ontlezen. Men ging doemdenken over de toekomst van het boekenvak. Dit is onterecht.

Goed bezig
Er zijn uitgevers die goed bezig zijn, zij richten zich meer en meer op allerlei activiteiten rondom het lezen. Er worden feestelijke bijeenkomsten georganiseerd die de lezers beschouwen als een avondje uit. Het blijft dus zaak dat er nieuwe boeken in papier of digitale vorm worden aangeleverd. Boekwinkels moeten het aandurven om buiten de topzestig boeken neer te leggen.

Uitgevers moeten naast de bestaande ook nieuwe auteurs durven aanleveren. Daarnaast moeten we met zijn allen verder denken. Hoe kunnen we lezen aantrekkelijker maken voor de jeugd (die ook nog eens de toekomstige lezer is) en inspelen op een behoefte die er wel degelijk is? Denk aan de Harry Potterreeks waar van alles bij werd verzonnen; zowel bordspelen en computerspelen als speelgoed. Zoiets kun je voor de oudere jeugd ook ontwikkelen.

Ook media hebben een taak bij het oppoetsen van het imago van lezen. In De Wereld Draait Door is er een goed begin gemaakt door maandelijks een boek in het licht te zetten. Naast de zeldzame bestaande boekenprogramma's die zich niet alleen op de oudere lezer zouden moeten richten en op een beter tijdstip uitgezonden zouden mogen worden, is het tijd voor modernisering.

Wees niet bang een populistisch programma in wedstrijdvorm te maken: een quiz, een voorleesuitdaging, een boekenshow, een schrijfwedstrijd. Laat heel Nederland, oud en jong, bezig zijn met tekst, schrijven en lezen. Dat is beter voor de boekverkoop dan sippen.

Irene Wing Easton is uitgever en auteur van Moe is Moe (maar voldaan).

 
Naast de zeldzame bestaande boekenprogramma's die zich niet alleen op de oudere lezer zouden moeten richten en op een beter tijdstip uitgezonden zouden mogen worden, is het tijd voor modernisering.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.