Opinie

'Patricia Paay moet zich wel als sexy stoeipoes laten verkopen'

Juist DWDD, een programma dat de media als onderwerp heeft, had aandacht moeten besteden aan de manier waarop een vrouw als Patricia Paay haar lichaam moet inzetten om relevant te blijven voor de Nederlandse media, vindt universitair hoofddocent Mediastudies Jaap Kooijman.

Patricia Paay tijdens de overhandiging van het eerste exemplaar van haar biografie, La Paay. Beeld anp

Vorige week vrijdag was Patricia Paay te gast bij De Wereld Draait Door om haar biografie, geschreven door televisiemaker Bert van der Veer, te promoten. Matthijs van Nieuwkerk vroeg vooral naar de smeuïge seksverhalen, de wilde nachten die Paay doorgebracht zou hebben met David Bowie, John de Mol, Waylon en een jonge Hindoestaanse prins. Door deze ietwat hijgerige benadering bleef het programma steken op het niveau van shownieuwsprogramma's als RTL Boulevard en SBS Shownieuws. Bovendien waren de 'onthullingen' oud nieuws, zoals Van der Veer in de biografie grif toegeeft. De meeste pikante details heeft Paay in eerdere interviews al prijsgegeven.

Was er dan wel een interessant gesprek met Patricia Paay te voeren? Vanzelfsprekend is de biografie, zoals de titel La Paay al aangeeft, een egodocument dat de reputatie van Paay als 'aandachtsjunk' bevestigt. Maar het boek geeft ook een verrassende inkijk in vijfenveertig jaar showbizz in Nederland en dan in het bijzonder de positie van de vrouwelijke artiest daarin. In 1966 was Paay als zeventienjarige zangeres bij de TROS voor het eerst op de Nederlandse televisie te zien. Al snel beseft zij dat 'Patricia Paay' bovenal een commercieel product is dat wordt verhandeld door mannelijke platenbazen, managers en televisieproducenten. Om als popzangeres succesvol te zijn, is zingen niet genoeg; ze moet zich vooral als sexy stoeipoes laten verkopen.

Seksistische radiodeejays
De Nederlandse showbizz die in de biografie wordt beschreven bestaat uit rokerige achterzaaltjes met opgeschoten jongens als publiek, seksistische radiodeejays die haar plaatjes niet willen draaien omdat Paay 'toch niet te neuken is' en televisieregisseurs die de belichting zo opstellen dat haar jurkje doorschijnend wordt. Haar lichaam wordt letterlijk het kapitaal van Patricia Paay, welke zij kan verzilveren door naakt in de Nederlandse Playboy te poseren. Na een eerste sessie in 1984 gaat zij in 1996 voor de tweede keer naakt, dit keer om de financiële nood van echtgenoot Adam Curry en haarzelf te verlichten.

Als Curry haar in 2009 na meer dan twintig jaar voor een jongere vrouw verlaat, biedt Playboy wederom uitkomst. Als oudste 'playmate' ter wereld weet Paay op zestigjarige leeftijd haar economische onafhankelijkheid te behouden, mede dankzij een lucratieve deal met SBS6 die 'The Making Of...' van de naaktreportage uitzendt.

Zelfreflectie.
Juist een programma dat de media als onderwerp heeft had aandacht moeten besteden aan de manier waarop een vrouw als Patricia Paay haar lichaam moet inzetten om relevant te blijven voor de Nederlandse media. Alleen al de eigen rol van De Wereld Draait Door vraagt om een dergelijke zelfreflectie.

In december 2009 was Paay, naar aanleiding van de Playboy naaktreportage, te gast. Zogenoemd tafelheer Theo Maassen was duidelijk niet onder de indruk en beledigde Paay door te stellen dat alleen necrofielen in haar naakte lichaam geïnteresseerd zouden kunnen zijn. Hoewel zij in andere media stoer meldde dat de controverse alleen tot hogere verkoopcijfers had geleid, vertelt Paay in de biografie dat zij zich door gastheer Van Nieuwkerk in de steek gelaten voelde. Het voorval is een schrijnend voorbeeld van hoe een vrouwelijke artiest haar economische waarde moet halen uit het vertonen van haar eigen naakte lichaam en daar vervolgens op wordt afgerekend.

Natuurlijk kiest Patricia Paay er ook zelf voor om zich - letterlijk en figuurlijk - in de Nederlandse media bloot te geven. De pikante details zijn strategisch ingezet om zoveel mogelijk publiciteit te genereren. Zoals Bert van der Veer toegeeft moest de biografie begin mei uitkomen, voordat de talkshows met zomerstop gaan. Vervolgens worden de verhalen door andere media opgepikt en ontstaan er, in de woorden van De Telegraaf, 'seksrelletjes' - Waylon ontkent, John de Mol kan het zich niet meer herinneren en Gerard Joling verklaart dat Patries echt niet liegt. In dit mechanisme is de persoon Paay, aandachtsjunk of niet, irrelevant. Belangrijker is dat seks wederom gebruikt wordt om het product 'Patricia Paay' met succes te verkopen.

Wending
Twee dagen na De Wereld Draait Door was Paay te gast bij Eva Jinek op zondag, samen met minister Jet Bussemaker en ondernemer Heleen Dura-Van Oord. Ook Jinek wil alles weten over de Hindoestaanse prins, maar al snel krijgt het gesprek een andere wending. Wellicht komt het door de andere gasten - Bussemaker is ook minister van emancipatie en Dura-Van Oord is onlangs verkozen tot zakenvrouw van het jaar.

Vroeger was het heel anders voor vrouwen, vertelt Paay. En ja, ze zou het nu wel anders hebben gedaan. Ze zou zich minder voegen naar de wensen van de platenbazen en haar echtgenoten; ze zou zich minder afhankelijk hebben opgesteld. Uiteindelijk gaat de biografie niet over de bekende mannen met wie Paay naar bed is geweest, maar over een vrouwelijke artiest die haar lichaam moet exploiteren om succesvol te zijn in de Nederlandse showbizz. En daar had Matthijs van Nieuwkerk ook naar kunnen vragen.

Jaap Kooijman is universitair hoofddocent Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam en auteur van Fabricating the Absolute Fake, waarvan binnenkort een herziene editie verschijnt.

 
Uiteindelijk gaat de biografie niet over de bekende mannen met wie Paay naar bed is geweest, maar over een vrouwelijke artiest die haar lichaam moet exploiteren om succesvol te zijn in de Nederlandse showbizz
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.