Brieven 6 juli 2018

‘Niet iedere muurschildering kan zomaar als fresco bestempeld worden’

De ingezonden lezersbrieven van vrijdag 6 juli.

Duiveluitdrijving, detail van het St. Franciscusfresco van Giotto (1267-1337) in Assisi. Beeld Getty

Brief van de dag: fresco's

In de bespreking van beeldende kunst wordt steeds weer elke muur- of plafondschildering ‘fresco’ genoemd, meestal ten onrechte.

Bij de techniek van het schilderen a fresco worden de pigmenten, aangemaakt met water, direct op de verse (fresco) pleisterlaag aangebracht. Deze laatste kalklaag is gelegd in porties van het per dag te schilderen oppervlak (giornati). Na enkele uren is het proces van verstenen van het kalkmengsel zo ver gevorderd dat wijzigingen of correcties niet meer mogelijk zijn.

Behalve de grote stabiliteit van de schildering is een belangrijk voordeel dat er geen bindmiddel wordt toegepast, waardoor het oppervlak niet glanst en de voorstelling vanuit elke hoek goed te zien is.

Het is een moeilijke, stugge, tijdrovende techniek die na 1500 niet veel meer is gebruikt. Latere frescoschilders waren de Nazareners in Rome begin 19de eeuw en de grote Mexicaanse muralist Diego Rivera in de eerste helft van de 20ste eeuw.

Nadere uitleg van het procedé is te bekijken in een filmpje over het maken van een fresco te Roermond (reinier.eu).

Rene Hamers, Roermond, frescoschilder

Ochtend

Donderdagochtend 5 juli 2018: grijs, bewolkt, er hangt regen in de lucht (‘Wat is regen, opa?’). De ochtendkrant, met een mok koffie erbij.

Pagina 23: ‘Ruttonië’ van Ariejan ­Korteweg.

Pagina V8: ‘De zeiksupporter’ van ­Arjan Peters.

Zo, dat pakken ze me niet meer af, ik kan de dag weer helemaal aan!

Tjebbe Woutman, Groningen

Le professeur

Jan Janssens bijnaam was ‘le professeur’. Daarbij wordt vermeld dat dat niet vanwege zijn geleerdheid was, want hij was zoon van een aannemersknecht. Waar gaat dit over? Denkt journalist Iwan Tol dat intelligentie te maken heeft met de kansen die ouders wel of niet gehad hebben? Die man heeft nog veel te leren.

Els Straathof, Voorschoten

Opvoeden

Mooi interview met René van der Veer over opvoeden (‘Alle ouders doen maar wat, en dat is prima’, Sir Edmund, 30 juni). Het gaat echter vooral over slapen, huilen, zindelijk worden en dergelijke. Na een bepaal-de fase gaat opvoeden natuurlijk ook over andere zaken. Als ik zie hoe een groot deel van de kinderen, pubers en (jong)volwassenen zich gedraagt (rommel op straat gooien, horkerig gedrag in het verkeer, respectloos naar iedereen en alles, kortom: ‘slecht opgevoed’), denk ik: inderdaad, heel veel ouders doen maar wat, en dat is helemaal niet prima!

Jan Brilman, Groningen

Strafschop

De meest effectieve manier om te scoren uit een strafschop (Sport, 4 juli)? Aangekomen bij de penaltystip vist de speler die hem neemt een plastic muntje uit zijn kous, gooit het op, bekijkt het resultaat en schiet de bal achter de wanhopige keeper.

Etienne Denneboom, Amsterdam

Borstvoeding

Graag wil ik reageren op de Brief van de dag van 4 juli van Marjolein Missler over borstvoeding. Naast dat het wetenschappelijk bewezen is dat het de optimale voeding voor een baby is, voegt zij toe dat het geven van borstvoeding beschermt tegen borstkanker. Sinds 15 januari van dit jaar kan ik erg boos worden om die zin. Het moet uit alle folders over borstvoeding worden gehaald. Op die dag werd bij mij borstkanker gediagnosticeerd met een uitzaaiing in mijn oksel. Ik heb mijn drie kinderen borstvoeding gegeven en op dat moment twee jaar geleden voor het laatst. Ik waande mij echt veilig die dag dat ik voor de mammografie ging. Het was vast een verkleefde melkklier. Maar toch mis, ik heb nog geluk gehad dat ik ermee naar de huisarts ben gegaan.

Mariek van Tongeren, Amsterdam

Jaren vijftig

In het interview met Vera van Zelm in Opinie (30 juni) zegt zij (34 jaar) dat ze toen ze drie jaar geleden zwanger werd, ze door de reacties hierop het gevoel had dat zij in de jaren vijftig van de vorige eeuw terechtgekomen was. Weer iemand die, hoewel jaren na deze tijd te zijn geboren, meent ons te kunnen vertellen hoe het er toen aan toeging.

R.Bussink, Amstelveen

Zwanen

Fotograaf Jiri Buller heeft mooi in beeld gebracht hoe de in de Rotterdamse haven door olie besmeurde zwanen weer schoon worden gemaakt (Uitgelicht, 2 juli). Er wordt veel tijd en energie gestoken in het redden van deze dieren die door menselijk toedoen zwaar in de problemen zijn geraakt en dit is volkomen terecht.

Het wrange is echter dat deze zelfde knobbelzwanen door de provincie Zuid-Holland op een vrijstellingenlijst zijn geplaatst en daarom gedurende een groot deel van het jaar afgeschoten mogen worden als zij zich straks weer in landbouwgebied bevinden. Alle investeringen die nu gedaan worden in het helpen van deze dieren zouden aanleiding moeten zijn om te heroverwegen of afschot wel de juiste oplossing is voor het probleem van (relatief beperkte) landbouwschade door knobbelzwanen.

Susanne KuijpersBerkel en Rodenrijs

Hoop

Drie weken lang een stabiel hogedrukgebied met noordenwind, dat moet toch ook in januari kunnen?

Er is hoop, Erben.

Frans VonckenDeurne

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.