Opinie

'Nederlandse Chinezen, laat je horen tegen opmerkingen als die van Gordon'

Het denigrerende commentaar van Gordon op een Chinese deel-nemer aan een tv-show past in een lange Nederlandse traditie. De Chinees-Canadese Suzanne Ma heeft er genoeg van.

Boven en onder: In het RTL-programma Ik hou van Holland zingt de Chinese 'meneer Cheung' onverstaanbaar Nederlandse liedjes. Panels met bekende Nederlanders lachen om zijn gebrabbel en proberen te raden wat hij zingt. 'Onze kleine Ik hou van Hollandheld', zoals presentatrice Linda de Mol hem wel noemt ¿ zij spreekt tegen hem als tegen een kind - zorgt voor veel hilariteit in de studio. Beeld RTL

Wat ik zag, verbaasde me niet echt. Ik hoor dit soort dingen echt niet voor de eerste keer. Ik ben een Canadese met een Chinese achtergrond en gelukkig heb ik dergelijke opmerkingen nooit te verduren gekregen in mijn eigen land, waar ik ben geboren en getogen en nog steeds woon. Maar ik heb ze wel gehoord in Nederland.

In de afgelopen zes jaar ben ik vaak in Nederland geweest, waar mijn echtgenoot geboren en getogen is. Zijn ouders zijn Chinese immigranten die een Chinees afhaalrestaurant in Rotterdam hebben. Hoewel hun bami en nasi zeer in trek zijn bij hun trouwe klanten, stuit ik toch elke keer dat ik in Nederland ben op nogal merkwaardig gedrag.

Ik wist dus wat me te wachten stond toen ik op de link klikte en de wat onhandige, bebrilde Chinese man Xiao Wang het podium van Holland's Got Talent zag betreden. De doctoraalstudent kondigt aan dat hij de aria 'La donna è mobile' uit Verdi's Rigoletto gaat zingen.

Op dat moment maakt jurylid Cornelis Willem Heuckeroth, beter bekend als Gordon, zijn eerste grap: 'Welk nummer ga je zingen? Nummer 39 met rijst?'

Na Wangs indrukwekkende optreden, bespot Gordon diens accent door zijn stem een 'suplise' te noemen. Tijdens het commentaar door de jury voegt Gordon daaraan toe: 'Dit is de beste Chinees die ik in weken heb gehad. En het is geen afhaalchinees.'

Nadat Wang het podium heeft verlaten, gaat Gordon nog even door en ginnegapt tegen het publiek: 'Hij ziet eruit als een kelner in een Chinees restaurant.'

Vlak voor het reclameblok buigt het Amerikaanse jurylid Dan Karaty zich naar Gordon toe en zegt: 'Dat soort dingen kun je echt niet tegen mensen zeggen.'

'Wat?' reageert een zich van geen kwaad bewust zijnde Gordon.

Beeld RTL

Kroepoek
Wat ik zelf in Nederland heb meegemaakt, wil ik niet direct racistisch noemen. In eerste instantie begreep ik er vooral weinig van. Toen ik een keer door Rotterdam fietste, riep een groepje jongeren 'kroepoek' naar me, waarna een bulderend gelach volgde. Een andere keer was ik in een park aan het wandelen en een jonge voorbijganger wees naar mij en noemde me een loempia. Op mijn beurt wees ik naar hem en zei 'stroopwafel'. En toen ik op een drukke zondag meehielp in het afhaalrestaurant gebeurde het geregeld dat een klant de spot dreef met het accent van mijn schoonmoeder. 'Sambal bij?' werd er dan gegrinnikt.

Marc, mijn man, is opgegroeid in een stadje in het zuiden van Nederland. Hij was het enige Chinese jongetje in de klas en dat viel niet altijd mee. 'Wat is kont in het Chinees? Wang-Snee-Wang'. 'Het is Chinees en het hangt aan de muur: witte lijst.' Dat soort plagerijen. Of ze zongen 'Hanky Panky Shanghai', waarbij ze met hun vingers hun ogen scheef trokken.

Ik werd ontzettend boos toen Marc me dit vertelde, maar hij haalde zijn schouders op en zei dat alle Chinese kinderen in Nederland daarmee te maken kregen. Hij was heus niet de enige.

We hebben in Nederland veel vrienden van Chinese afkomst. De meesten van hen zijn in Nederland opgegroeid, hebben er een opleiding gevolgd en zijn er nu werkzaam. Velen spreken beter Nederlands dan Chinees. Toch leek hun reactie op de uitlatingen van Gordon in Holland's Got Talent heel erg op wat Marc tegen mij had gezegd: 'We zijn eraan gewend. Het gebeurt zo vaak. Boos worden heeft geen zin.' Veel mensen denken dat dit nooit zal veranderen.

Ik kan me voorstellen dat de ouders van mijn vrienden, de eerste generatie Chinese immigranten, ervoor kiezen om zich gedeisd te houden. Als immigranten concentreren ze zich op ondernemen, hard werken en geld verdienen. Ze spreken vaak Nederlands met een accent en doen niet graag hun mond open. Ze willen niet als 'lastig' worden gezien. Veel immigranten uit de Volksrepubliek China zijn niet gewend publiekelijk te protesteren of journalisten te woord te staan. In het thuisland kun je daardoor in de gevangenis belanden.

Maar hoe zit het dan met de tweede generatie? Die is toch wel in staat om voor zichzelf op te komen?

Beeld RTL

Negeren
Veel van mijn vrienden beamen dat, maar zeggen erbij dat ze al vanaf jonge leeftijd hebben geleerd om racistische opmerkingen te negeren, erboven te staan, de wijste te zijn.

Een van mijn vrienden zei: 'Ons is geleerd om vriendelijk, bescheiden, nederig en beleefd te zijn en mensen niet tegen te spreken. We negeren het, in plaats van voor onszelf op te komen. Als je in deze samenleving opgroeit, besef je niet dat je ook anders zou kunnen worden behandeld.'

Ik zal de Nederlandse samenleving niet veroordelen op basis van de lichtzinnige opmerkingen van één BN'er. De reacties van mijn Nederlands-Chinese vrienden vormen echter wel een aanwijzing dat hoe modern, tolerant en progressief Nederland ook moge zijn, er nog heel wat te verbeteren valt.

Mijn man Marc maakt zich zorgen over de toekomst. 'Blijven we erboven staan? Blijven we het negeren, zodat de volgende generatie weer hetzelfde moet meemaken? Nederland is een klein land maar het heeft diepgewortelde gewoonten. We doen dingen op een bepaalde manier, omdat we het altijd al zo hebben gedaan. Dat is een teken van een maatschappij die stilstaat.'

Er zijn ook mensen die denken dat het in Canada beter gaat, omdat 'iedereen weet hoe het voelt om tot een minderheid te behoren'. Kunnen we mijn land echt als lichtend voorbeeld beschouwen? Daar ben ik nog niet zo zeker van. Ook hier worstelen we nog steeds met etnische kwesties.

In 2010 stond er in een landelijk tijdschrift een artikel met de titel 'Te Aziatisch?' waarin de vraag werd opgeworpen of de Canadese scholen niet overlopen werden door uiterst gedreven Aziatische leerlingen die niet-Aziatische leerlingen het gevoel gaven dat ze niet meer kunnen meekomen. Vorig jaar nog heeft de Bank of Canada het ontwerp van het nieuwe biljet van 100 dollar aangepast door het beeld van een Aziatische vrouw die door een microscoop kijkt te verwijderen. Testpanels bleken bezwaar te hebben tegen de voorstelling.

Misschien zijn mensen als Gordon niet te veranderen, maar we kunnen wel als samenleving anders op hun gedrag reageren. De internationale gemeenschap is ook in staat om een vuist te maken en eensgezind via sociale media te protesteren tegen racisme, op te roepen tot verandering en verbetering te eisen. Dankzij sociale media heb ik het filmpje van Holland's Got Talent gezien en dankzij sociale media kan ik mij nu hierover uitspreken. Een stem is een krachtig instrument. Als u een stem heeft, vraag ik u dringend om die te gebruiken - ook als uw ouders u iets anders hebben geleerd.

Suzanne Ma is redacteur bij de Canadian Broadcasting Corporation. Ze werkt aan een boek over de ervaringen van Chinese immigranten in Europa.
Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.