Verslaggeverscolumn Marjon Bolwijn

‘Mijn Strijd’ van Adolf H. hoeft niet voor zoveel ophef te zorgen

Op de boekentafel.

Wie koopt het meest verguisde boek aller tijden?

Een grijze muis is het, Mijn Strijd van Adolf Hitler. Maar wel een heel dikke, zodat het meest verguisde boek aller boeken toch opvalt daar op een tafel achter in boekhandel Van Kemenade & Hollaers in Breda. De wetenschappelijke editie van de eerste Nederlandse vertaling van Mein Kampf ligt naast Oorlogszoon van Yvo Weyel, het 649 pagina’s kortere verhaal over de verzwegen onderduiktijd van Weyels Joodse vader. Ja, daar is over nagedacht, zegt boekhandelaar Hein van Kemenade. ‘De nationaalsocialistische ideologie en de kwalijke gevolgen daarvan: een wereldoorlog en de Holocaust.’

Mijn Strijd ligt nu vijf dagen in de boekwinkels. Is er een run gaande? Daar lijkt het niet op. Een rondgang langs boekhandels kriskras door het land leert dat er bescheiden is ingekocht – 2, 4 en soms 10 exemplaren in kleinere gemeenten, 50 in enkele grotere – en nog bescheidener is aangeschaft. Verkopers verwachten alleen belangstelling van een klein, selectief en wetenschappelijk onderlegd publiek dat interesse in de Tweede Wereldoorlog weet te combineren met een ijzeren discipline en flink wat doorzettingsvermogen.

‘Het boek vraagt nogal wat van de lezer,’ zegt Jan de Vlieger van boekhandel De Drukkerij in Middelburg. ‘Het is moeilijk leesbaar en vraagt veel voorkennis van politiek en maatschappij tijdens het interbellum.’ Daarom heeft hij begin oktober een lezing en discussie georganiseerd over het omstreden werk. Zelf heeft hij een dubbel gevoel bij de uitgave. ‘Ik zat er niet op te wachten, en voel mee met de Joodse gemeenschap voor wie het erg kwetsend is. Maar nu het er is moeten we er meer mee doen dan enkel in de winkel leggen.’

Strafrechtadvocaat

Van Kemenade & Hollaers is een van de weinige boekhandels die al heeft moeten nabestellen. Maar daar lag dan ook maar één exemplaar in de winkel. Dat werd meteen de eerste dag van verschijnen voor 49,99 euro weggekaapt door Erik Thomas, strafrechtadvocaat te Breda.

Dat is dan € 49,99.

Wie koopt dit boek, vraagt de advocaat zich af. Zelf is hij van het inhalige slag; hij loopt de boekhandel plat voor nieuwe titels over politiek en maatschappij en is er graag als eerste bij. Mijn Strijd heeft Thomas gekocht als een van de belangrijkste boeken uit de twintigste eeuw, meer nog uit nieuwsgierigheid naar de wetenschappelijke inleiding die aan elk hoofdstuk vooraf gaat. Met de pennenvruchten van Hitler had hij als 23-jarige student al kennis gemaakt tijdens een vakantie in Pakistan. In een hotellobby lag de Engelstalige versie My Struggle. Er was niet doorheen te komen, herinnert hij zich. ‘Een langdradig, slecht geschreven, drammerig, boos boek. Hij emmert maar door over de Vrede van Versailles.’

Ophef over de verschijning van dit boek is niet nodig, vindt de advocaat. Het is immers al jaren op internet te lezen. De relevantie zit voor hem meer in een ‘in deze tijd niet overbodig bewustzijn’ van het gevaar dat uitgaat van volksmennerij, slimme propaganda en leugens, iets waarin Adolf Hitler zich in zijn autobiografie bedreven toont. Thomas is geboeid door het in beweging krijgen van een volksmassa door één politiek leider en hoe kritisch individuen dan nog durven zijn. ‘Dit speelt in onze tijd in een andere vorm weer op met het toenemende politieke populisme, de verspreiding van nepnieuws en het gebruik van sociale media als middel om veel mensen te bereiken. Met Donald Trump als voorlopig dieptepunt.’ En in eigen land kan Geert Wilders er ook wat van, stelt hij. ‘Elke boerenlul weet dat als je een cartoonwedstrijd over de profeet Mohammed aankondigt, je een hoop heibel veroorzaakt. Met sentimenten verdeeldheid zaaien bij de massa, daar was de schrijver van Mijn Strijd ook zo bedreven in.’

Koper Erik Thomas.

De advocaat stoort zich aan de populariteit van het snelle oordeel, het tempo waarin het ene standpunt over het volgende buitelt en waarmee deze gedeeld of bestreden worden op sociale media. Wordt er nog wel de tijd genomen om rustig na te denken? Verstoppen we ons niet te veel in hokjes van gelijkgezinden en durven we binnen onze eigen groep nog wel kritisch te zijn? Politici incluis.

Vragen en gedachten die Mijn Strijd bij Erik Thomas oproepen. En dan heeft hij nog geen bladzijde uitgelezen in het omvangrijke boekwerk. Het is ook maar de vraag of hij dat ooit gaat doen. Het ligt thuis op een stapel, als wake-up call en om misschien af en toe eens wat in te bladeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.