'Mijn mensbeeld is positiever geworden: een mens is goed, tot het tegendeel is bewezen'

180 graden: Hidde Boersma

Moleculair bioloog Hidde Boersma (37) veranderde van mening over het verband tussen welvaartsgroei en milieuschade.

'Een mens is goed, tot het tegendeel is bewezen.' Foto Ivo van der Bent

Oude opvatting

'Een toename van de welvaart gaat hand in hand met vernietiging van het milieu. Als we zo doorgaan, zullen we geen bos meer overhouden. Om onze planeet te redden, moeten we een stapje terug doen. Met deze opvatting groeide ik op. Thuis, in het idealistische, calvinistische gezin met een vader die als natuurbeschermer bij Staatsbosbeheer te hoop liep tegen milieuvervuiling door boeren. En ook op school en in de liedjes van Kinderen voor Kinderen klonk deze boodschap. Het waren de jaren tachtig en negentig, een tijd van terechte grote zorgen over het gat in de ozonlaag, de zure regen, ontbossing, overbemesting, smog in de steden en vervuild water door bestrijdingsmiddelen. Allemaal milieuproblemen die voortkomen uit de hang naar nog meer welvaart. Milieuorganisaties als Greenpeace zijn de helden van de wereld, want zij houden ons een spiegel voor en proberen het tij te keren.'

Het kantelpunt

'Deze ideeën zaten heel diep. Ze begonnen te wankelen toen ik moleculaire biologie ging studeren. Voor het eerst kwam ik in aanraking met wetenschappelijke inzichten waaruit bleek dat de groene beweging ernaast zit. Greenpeace veroordeelt gentechnologie omdat die schadelijk zou zijn voor het milieu en de gezondheid. Maar er is geen moleculair bioloog op de wereld die dit standpunt deelt. Genetisch gemodificeerd voedsel is helemaal niet schadelijk voor het milieu, blijkt uit onderzoek. Het helpt de landbouw te verduurzamen en kan de levensomstandigheden van arme boeren verbeteren, waardoor die minder grond nodig hebben dus minder beslag leggen op de natuur. Ik realiseerde mij dat milieuorganisaties niet zo onfeilbaar zijn als ik altijd had gedacht. Ook andere standpunten ging ik daarna tegen het licht houden, zoals het verband tussen economische groei en vernietiging van het milieu. Er zijn veel voorbeelden waaruit blijkt dat dit niet zonneklaar is.'

Nieuwe opvatting

'Naarmate de mens welvarender wordt, heeft hij meer geld en tijd om te investeren in de oplossing van milieuproblemen. De afgelopen veertig jaar is het milieu in Nederland, in heel Europa enorm verbeterd. Het mooie is dat voor veel milieukwesties uit mijn jeugd oplossingen zijn gevonden. Zo is door het verbod op cfk's in koelkasten en spuitbussen het gat in de ozonlaag niet verder toegenomen. Over zure regen hoor je niemand meer dankzij de aanpak van zwaveluitstoot door de industrie. Natuurlijk gaat het niet goed met de weidevogels en insecten, maar de landbouw heeft op veel vlakken grote stappen gezet. Kijk maar naar de lucht- en waterkwaliteit, allemaal aanzienlijk beter dan dertig jaar geleden. Door het toenemend gebruik van elektrische auto's, schone energie en strengere regels voor de industrie zal de luchtkwaliteit verder toenemen. Dankzij nieuwe technologieën waarin welvarende staten investeren. China toont de relatie tussen toenemende welvaart en aandacht voor het milieu. Het is op grote schaal aan het investeren in een schonere industrie en luchtkwaliteit.

'Rijkere landen maken bovendien een omslag van een industriële naar een diensteneconomie, die minder vervuilend is. Er is een loskoppeling gaande tussen de hoeveelheid natuur en grondstoffen die je nodig hebt en economische groei. We kunnen meer groei verwezenlijken met minder invloed op het milieu. Een goed voorbeeld is de uitstoot van C02. Voor het derde achtereenvolgende jaar is die stabiel terwijl de wereldeconomie groeit. Een hoopgevende ontwikkeling is ook dat er steeds meer goede alternatieven worden ontwikkeld voor vlees, zoals plantaardige vleesvervangers die in smaak, structuur en voedingswaarden op kip, biefstuk of gehakt lijken. Het zal mij niet verbazen als we in de toekomst geen bio-industrie meer nodig hebben om aan onze behoefte aan vleesconsumptie te voldoen omdat we kunnen volstaan met deze industrieel geproduceerde alternatieven. Dat zal een einde maken aan de zware milieubelasting door de intensieve veeteelt.

'Ik verzet mij tegen de rampscenario's van de groene beweging. Milieuorganisaties zitten er vaak naast met hun alarmistische verhalen en maken zich nieuwe kennis niet eigen. Ze blijven hun oude liedje zingen en hebben daarmee grote invloed op de beeldvorming. De mens is een problemenveroorzaker maar ook een probleemoplosser.'

Het effect

'Milieuorganisaties zijn voor mij van hun voetstuk gevallen. Ik heb er een ander idealisme voor in de plaats gekregen: leve de welvaart en de vooruitgang. Mijn mensbeeld is positiever geworden: een mens is goed, tot het tegendeel is bewezen. Door mijn nieuwe inzichten ben ik een andere weg in geslagen, die van de wetenschapsjournalistiek. Daarmee kan ik een bijdrage leveren aan genuanceerde berichtgeving over wetenschap en milieu. Mijn nieuwe opvatting leidt tot felle discussies met progressieve politieke partijen die mij uitnodigen. En ook met mijn vrienden, hogeropgeleide creatieve stedelingen die veelal GroenLinks stemmen. Ik voel mij met hen verwant, maar deel niet hun vertrouwen in de milieubeweging. Ik moet mij vaak verdedigen voor mijn opvatting en op mijn woorden passen om hun niet tegen de haren in te strijken. Soms word ik uitgemaakt voor naïef en dat raakt mij in mijn ziel, want ik baseer mijn mening niet op een geloof, maar op feiten.'


Lees hier wat Hidde Boersma eerder schreef over gentech

Greenpeace zit ernaast, gentech is juist geweldig
Ooit was hij Greenpeace-fan, nu ligt wetenschapsjournalist Hidde Boersma in de clinch met de milieuorganisatie, die gentechvoedsel als schadelijk ziet.