opiniestuk yago r.

‘Laat oorlogsmisdadiger Yago R. niet te makkelijk wegkomen’

Nederland moet oorlogsmisdadigers als Yago R. voor het Internationaal Strafhof brengen. 

Yezidi-jongens die leven onder Koerdische bescherming na ontkomen te zijn aan IS, 23 februari. Beeld AFP

Ze zaten op een rijtje net buiten de stad Baghouz. Elf kinderen. Angstig, onder de modder, zwaar ondervoed en zonder hun ouders. Bij het bevrijden van het laatste IS-bolwerk waren de jongens en meisjes uit de Yezidi-gemeenschap dolend tussen de straatgevechten opgedoken. Dit was vorig jaar ook zo te zien bij de bevrijding van de steden Mosul en Raqqa. Als je in de ogen van deze kinderen kijkt, lijkt het alsof ze hun ziel verloren hebben.

In 2014 sloot de nu 26-jarige Yago R. uit Arnhem zich bij IS aan, omdat IS volgens hem ‘het hele pakketje’ bood. Nu wil hij terug naar Nederland om samen met zijn Engelse vrouw Shamima Begum ‘weer op te laden’, zo liet hij weten in een interview met de BBC.

Dit soort interviews, waarin de klemtoon altijd ligt op het terugkeren van Syriëgangers en nauwelijks op hun slachtoffers, maakt mij woest. Want sinds 2014, precies dat jaar waarin Yago R. de wapens opnam in een land waar hij nog nooit was geweest en tegen een bevolking die hij nog nooit had ontmoet, is IS verantwoordelijk voor de dood van 5.000 mensen plus de ontvoering van 6.500 mensen uit de Yezidi-gemeenschap.

Ongeveer 3.000 Yezidi worden nog vermist. Niemand weet waar zij zijn. Met de vondst van een nieuw massagraf vlak bij Baghouz, de stad waar Yago R. is gearresteerd, wordt de hoop op het levend terugvinden van deze mensen steeds kleiner.

Yago R. is de eerste Nederlandse jihadi die openlijk in de media heeft bevestigd dat hij in Kobani vocht. In 2014 probeerde hij als IS-strijder deze Koerdische stad met een enorme belegering etnisch te zuiveren.

Ook geeft Yago R. in zijn interviews aan dat hij wist dat meisjes en vrouwen van de Yezidi-gemeenschap tot slaaf waren gemaakt. IS-bruiden, juist zoals zijn Engelse vrouw Shamima Begum, hebben hierbij een essentiële rol gespeeld. Uit de gruwelijke verklaringen van talrijke ooggetuigen en slachtoffers sloten juist de vrouwen van IS-vechters de Yezidi-meisjes in hun buitgemaakte huizen op, dwongen zij de meisjes zich sexy te kleden en make-up op te doen om hierna door hun IS-mannen verkracht te worden of om hen op de slavenmarkten van Mosul en Raqqa te verkopen voor 75 euro.

In hun interviews vertellen alle ­Nederlandse Syriëgangers hetzelfde verhaal: ze willen echt heel graag terug naar Nederland! Niet uit behoefte of verlangen, niet omdat ze spijt hebben van hun misdaden (dat hebben ze niet), niet omdat ze niet meer in het kalifaat geloven (dan doen ze nog steeds), maar alleen omdat ze nu hun waanzinnige oorlog verloren hebben.

Maar we mogen niet vergeten dat de Nederlandse mannen die in de afgelopen maanden door Koerdische strijders zijn gearresteerd, juist tot de meest fanatieke leden van IS behoren. Het is pas nu, nu zij hun oorlog verloren hebben, dat ze naar Nederland terug willen gaan. Want echt, in al die jaren zijn zij slechts lasser, bakker of groetenman geweest.

Voor deelname aan IS krijg je terug in Nederland een gemiddelde gevangenisstraf van ongeveer vijf tot zes jaar, en dat in de zware zaken. Dat ­betekent dat een oorlogsmisdadiger als Yago R. na drie tot vier jaar ge­vangenisstraf weer een vrij man is.

Tot nu toe is in Nederland geen enkele Syriëganger voor de rechter gebracht voor het plegen van oorlogsmisdaden in de stad Kobani of voor hun deelname aan de genocide en gedwongen slavernij van de Yezidi-gemeenschap. Het blijkt voor justitie verdraaid moeilijk om in de rechtbank iets essentiëlers te bewijzen. Dit levert een zorgwekkend juridisch zwart gat op. Het zorgt ervoor dat Syriëgangers als Yago R. de dans ontspringen.

Het wordt daarom tijd dat Nederland oorlogsmisdadigers als Yago R. alsnog voor het Internationaal Strafhof (vergelijk ook het Joegoslavië Tribunaal) brengt en in ieder geval een gerecht waar de fundamentele mensenrechten van álle slachtoffers van Nederlandse Syriëgangers worden beschermd in plaats van zo compleet vergeten. 

Jillis Roelse is advocaat in Amsterdam. 

Opiniestuk

Wat moet er gebeuren met Yago R., zijn vrouw Shamima B. en hun kind? Laten we beginnen bij de baby

INTERVIEW: ‘EEN IDEALE OPLOSSING VOOR DE ZAAK-YAGO R. IS ER NIET’

Eigenlijk zouden IS-strijders moeten worden berecht in Syrië en Irak, zeggen experts, maar daar zitten wel erg veel haken en ogen aan. ‘Een internationaal tribunaal, geflankeerd door lokale rechtbanken, zou nog de minst slechte oplossing zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.