Opinie

'Integratie' is toverwoord om politiek falen te verhullen

Het toverwoord integratie transformeert collectieve problemen tot individuele verantwoordelijkheden.

Minister Lodewijk Asscher (C) van Sociale Zaken spreekt op zijn ministerie met Nederlandse jongeren met een Turkse culturele achtergrond. Beeld anp

Spuugzat ben ik het om in kwaliteitskranten maandelijks over het zogenaamde belang van 'integratie' te lezen. Deze prachtig klinkende term vormt een manipulatief onderdeel van een politiek frame dat al decennialang een bepaald electoraat in stand houdt. Het veroorzaakt identiteitsproblemen en de aanpak van collectieve problemen wordt erdoor uitgesteld. Laten we enkele leugens omtrent integratie eens nalopen.

De eerste leugen is dat we een integratiedebat hebben gehouden. Dat is echt onzin. Er wordt in de publieke sfeer vrijwel uitsluitend voor éénzijdige 'integratie' gepleit. Nederland heeft dus slechts een assimilatiedebat gekend. Veel mensen die 'allochtoon' worden genoemd, zijn gewoon in Nederland geboren en hebben zelfs (groot)ouders die in Nederland zijn geboren. Opperen dat zij zich eenzijdig moeten aanpassen, is kortzichtig. Aanpassen aan wie? Iemand die in Nederland is geboren kán zich logischerwijs niet 'cultureel aanpassen' aan Nederlanders. Hij of zij ís namelijk een Nederlander en behoort per definitie tot de Nederlandse cultuur. Het spreken over integratie veronderstelt onterecht dat sommige Nederlanders geen Nederlander zijn.

Blijf sommige Nederlanders in eerste instantie 'Marokkaan' of 'allochtoon' noemen, blijf hameren op het belang van (onzinnige) eenzijdige aanpassing/integratie en je zult slechts de kant van hun hybride identiteit versterken waarmee je hen aanspreekt, getuige ook het verhaal van Nadia Ezzeroili in de Volkskrant-bijlage Vonk van 30 januari. Veel radicaliseringsexperts noemen gevoelens van uitsluiting bovendien als belangrijke voedingsbodem voor extremisme. Mensen impliciet via taal uitsluiten van Nederlands burgerschap komt veel voor en is nadrukkelijk niet aan de PVV-achterban voorbehouden. Een acceptatiedebat is dus hard nodig.

Idioot

De tweede leugen is dat er veel inhoudelijke steun voor eenzijdige aanpassing zou zijn. Ook dat is nonsens; die steun is er hoofdzakelijk qua vórm. Toen premier Rutte stelde dat mensen zich maar moesten invechten op de arbeidsmarkt viel half Nederland over hem heen. Logisch, want het is idioot om te stellen dat gediscrimineerden het probleem van racisme zelf moeten zien op te lossen. Of dat werklozen tijdens structurele werkloosheid volkomen zelf verantwoordelijk zijn voor werkgelegenheid.

Wanneer inhoudelijk exact hetzelfde wordt gezegd, maar 'invechten op de arbeidsmarkt' wordt vervangen door 'integreren in de (participatie)-samenleving' zijn velen plotsklaps van de boodschap overtuigd. Collectieve problemen zoals discriminatie op de arbeidsmarkt worden door het toverwoord integratie effectief getransformeerd tot eenzijdige individuele verantwoordelijkheden. Oók als een dergelijke eenzijdige 'verantwoordelijkheid' nergens op slaat.

Het woord integratie suggereert namelijk altijd wederkerigheid, een eigenschap van de term die genadeloos uitgebuit kan worden door er foutief eenzijdige aanpassing mee te benadrukken. Zulk woordmisbruik mag vervolgens niet worden aangekaart, omdat dit 'politiek correct' is. Daarmee zijn we bij een derde leugen beland, namelijk dat politieke incorrectheid alles durft te benoemen. Maar de incorrecte monden die over 'wegkijkers' spreken, houden hun hypocriete lippen stijf op elkaar als bovenstaande verbloeming ter sprake komt, of lachen de kwestie spottend weg.

Openbaar toneelstukje

De gluiperige ontkenning van collectieve problemen moet machthebbende politieke partijen van schuld vrijwaren; problemen zouden niet aan hun beleid liggen, maar aan burgers. Het spreken over (re-)integratie is de maskering en uitbesteding van politiek falen aan individuele burgers, wat volkswoede schept. Die boosheid wordt alleen maar groter bij toedekking van schijnheilig beleid, waarbij bijvoorbeeld massabezuinigingen ('geen geld') worden doorgevoerd ten tijde van oplopende vermogensongelijkheid ('wel geld').

De oplossing? Het spreken over integratie blijven benoemen als het verdoezelen van falend beleid; Nederlanders die 'allochtoon' worden genoemd gewoon als Nederlander aanspreken en een acceptatiedebat houden; ridicule vermogensongelijkheid aanpakken en met het vrijgekomen geld hoogwaardige taallessen aanbieden, racisme op de arbeidsmarkt (h)erkennen en tegengaan, en collectieve arbeidstijdverkorting invoeren zodat werkloosheid onder álle Nederlanders verdampt.

Het spreken over integratie was een openbaar toneelstukje dat een nationale tragedie is gebleken. Wanneer valt het doek?


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.