Idealen zijn leuk, maar als ze geld gaan kosten is het fijn als iemand anders ze betaalt

Sheila Sitalsing.

Idealen zijn leuk, maar als ze geld gaan kosten is het fijn als iemand anders ze betaalt, de buurman bijvoorbeeld. Of 'de overheid', en dan bij voorkeur ten koste van voorzieningen die voor anderen bestemd zijn. Of uit de dividendbelasting natuurlijk - het regende de afgelopen weken alternatieve toepassingen voor de verdiensten die het land misloopt nu de dividendbelasting wordt afgeschaft: alle problemen van het land zouden er in één klap mee opgelost kunnen worden, je vraagt je af waarom al die wondermaatregelen niet eerder ter hand zijn genomen in die vele lange jaren dat de staat wél inkomsten uit dividendbelasting heeft genoten.

Het jongste ideaal waar mensen en instanties en overheden op een vaag, abstract niveau gemiddeld genomen best vóór zijn, maar dat niemand wil betalen, althans niet zelf, heet de energietransitie. De Nederlandse regering aanvaardde een opdracht in Parijs en daarna eentje in Groningen, gemeenten moeten er daardoor voor zorgdragen dat bijvoorbeeld woonhuizen binnen een paar decennia van het aardgas af gaan, een Utrechtse wethouder werd door enthousiasme bevangen, en buurtbewoners in Overvecht-Noord kregen een brief op de mat: hoera, u bent uitverkoren als proeftuin, voor 2030 moet uw wijk gasvrij zijn. Lekker dan, zeggen ze in Overvecht-Noord tegen elkaar. Hoe dan? En wie gaat dat betalen?

Charlotte Huisman schreef gisteren in deze krant een prachtige reportage over de modderige praktijk waarin hooggestemde idealen - doe het voor de ijsbeertjes, de Groningse bloedbroeders, onze kindskinderen - kunnen verkeren. Ze ging buurten bij de mensen in Overvecht die geen idee hebben wat ze nu moeten doen, en áls ze wat doen: bij wie ze de rekening kunnen neerleggen. Ze moeten hun huizen beter isoleren, ze moeten hun ketel vervangen door een warmtepomp, er moeten zonnepanelen bij, gasfornuizen dienen door inductieplaten te worden vervangen. Handenvol geld gaat dat kosten, geld dat er niet altijd is. Mooier of comfortabeler wordt hun huis er niet per se van. Terugverdienen duurt decennia, op zijn best.

Een splijtzwam van formaat

Dus kijken ze naar de wethouder. Die trekt door het jubelende land met mooie praatjes over proeftuin-Overvecht, maar ondertussen de bewoners helpen en vertellen wat ze het beste kunnen doen, en hoe ze dat kunnen financieren: ho maar.

Ook andere gemeenten - Wageningen, Woerden - hebben proeftuinen en wethouders naar wie door de eigen inwoners argwanend gekeken wordt. De wethouders kijken op hun beurt naar de Rijksoverheid. Of die wil dokken. Ze noemen het in de krant 'steun' en 'hulp', maar ze bedoelen: geld, pegels, cash, doekoe.

Huisman belde met het ministerie van Binnenlandse Zaken. Helderder werd het er niet op, toen dat bij monde van een woordvoerder liet weten: 'Samen moeten we tot betere en goedkopere oplossingen komen, en tot een andere manier van financieren, waarbij ook rekening wordt gehouden met een lagere energierekening.' Het kan nietszeggender, maar het scheelt niet veel.

Het is, alleen al door de omvang van de opdracht, door de bedragen die ermee gemoeid zijn, en door de absolute noodzaak voor de aarde (en de kindskinderen, ja), het grootste politieke vraagstuk van de komende decennia. En een splijtzwam van formaat. In Overvecht-Noord zien we de inleidende beschietingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.