'Hoe denkt Donner morgen over zijn eigen voorstellen?'

De vraag is hoe Donner morgen, als vicepresident van de Raad van State, denkt over zijn eigen voorstellen als minister van BZK; de inburgeringswet, het boerkaverbod, voorwaardelijk Nederlanderschap en zijn voorstel tot intrekking van tweede nationaliteit. Dat schrijft staatsrechtjurist Sander Terphuis.

Piet Hein Donner Beeld anp

Morgen treedt Donner aan als vicepresident van de Raad van State. Zijn benoeming ging niet zonder slag of stoot. Reeds maanden geleden werd zijn naam genoemd als de opvolger van Tjeenk Willink. Het kabinet bleef echter zwijgen. Na heel wat getouwtrek kwam er eindelijk een advertentie; in ogen van velen een zinloze actie. Volgens de zuivere staatsrechtelijke spelregels handelt de minister van Binnenlandse Zaken de benoemingsprocedure van de vicepresident van de Raad van State af. Maar dit keer paste het kabinet, om de hem moverende redenen, de benoemingsprocedure aan. De minister van BZK kon immers onmogelijk naar zichzelf solliciteren en bij zichzelf op sollicitatiegesprek gaan.

Zuiver en onpartijdig
Het kabinet wilde aantonen dat de benoeming van Donner zuiver en onpartijdig had plaatsgevonden. Om dat te bewijzen, ging premier Rutte zelfs tijdens het tv-programma College Tour op 20 december live telefonisch contact leggen met minister Opstelten. In dat gesprek vroeg de premier aan Opstelten of de benoeming van Donner zuiver en onpartijdig was geweest. En u raadt het al, Opstelten antwoordde met ja. Nou dan geloven we het zeker. Het was een hilarisch moment.

Donner gaat aan de slag, maar de zaak is nog niet af. De nationale ombudsman heeft op basis van enkele klachten over de sollicitatieprocedure vragen gesteld aan de regering. Nu wordt bezien of Brenninkmeijer aanleiding ziet om een onderzoek in te stellen of de regering behoorlijk heeft gehandeld in deze benoemingsprocedure. Dit is nog nooit eerder in de Nederlandse geschiedenis voorgekomen. Aan de benoeming van Donner kleven nog andere onzuiverheden, die raken aan zijn functioneren als vicepresident van de Raad van State.

Hoeder en waker
De vicepresident van de Raad van State is de hoeder en de waker van onze rechtsstaat. De rechtsstaat kenmerkt zich doordat alle burgers gelijk zijn voor de wet, discriminatie vanwege afkomst of geloof verboden is, rechten van minderheden worden beschermd en door een onafhankelijke rechtspraak. In een rechtsstaat gelden tevens grondrechten, zoals het kiesrecht, vrijheid van godsdienst en de onderwijsvrijheid. Donner was één van de architecten van dit minderheidskabinet met gedoogsteun van PVV. Hij heeft zich flink uitgeloofd om deze politieke samenwerking met Geert Wilders mogelijk te maken. Hij kreeg zijn zin.

Diezelfde Geert Wilders wil dat islamitische scholen verdwijnen en dat het kiesrecht van buitenlanders wordt afgeschaft. Hij discrimineert mensen op basis van hun geloof en afkomst. Daarnaast wil Wilders af van de onafhankelijke rechtspraak in Nederland. Het is duidelijk dat Wilders de beginselen en waarden van onze rechtsstaat niet respecteert. En hij heeft wel degelijk invloed op het beleid van de regering. Vraag is hoe architect Donner daarmee zal omgaan in zijn nieuwe functie als hoeder en waker van onze rechtsstaat.

De geur van Wilders
Als minister van Binnenlandse Zaken was Donner lid van de regering. De functie van de Raad van State is nou juist om de regering te adviseren. Ook al verandert hij van functie, blijft zijn handtekening bestaan onder het regeer- en gedoogakkoord. Donner heeft steeds gezegd dat hij achter dit kabinet met gedoogsteun van PVV staat. Deze erfenis neemt hij mee naar de Raad van State. Aan die erfenis kleeft de geur van Wilders als gedoogpartner. Er waren geschikte kandidaten voor deze functie te vinden; denk aan Ernst Hirsch Ballin. Maar hij was tegen de samenwerking met Wilders. En hij werd daarom niet beloond met een functie binnen dit kabinet. Hij mocht ook niet naar de Raad van State.

Vraag is hoe vicepresident Donner denkt over zijn eigen voorstellen als minister van BZK; de inburgeringswet, het boerkaverbod, voorwaardelijk Nederlanderschap en zijn voorstel tot intrekking van tweede nationaliteit. Ook is de vraag hoe Donner denkt over de voorstellen van de regering tot het strafbaar stellen van illegaliteit, nog strenger maken van de gezinsmigratie en het voorstel tot forse verhoging van griffierechten waardoor veel burgers straks niet meer naar de rechter kunnen stappen. Over dergelijke fundamentele kwesties moet de voormalige CDA-minister gaan adviseren. En hij weet al te goed dat de Raad van State zeer kritisch is tegenover het boerkaverbod, verhoging van griffierechten en over enkele andere voorstellen van dit gedoogkabinet.

Diepe wonden
Mede door het architectenwerk van Donner werden diepe wonden geslagen binnen het CDA. Hij vertrekt naar de Raad van State en laat een verdeeld CDA achter. Laten we hopen dat Donner in zijn functie als de onderkoning van Nederland afstand zal nemen van de ideeën van Wilders, die indruisen tegen onze rechtsstatelijke beginselen en waarden. Bij integer functioneren kan Donner enkele jaren deze prestigieuze functie bij de Raad van State bekleden. Als hij maar blijft waken over onze rechtsstaat.

Sander Terphuis is staatsrechtjurist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.