Column Misbruikschandaal

‘Het lijkt mij de hoogste tijd voor een nieuwe Luther en Calvijn; tijd voor een nieuwe Reformatie!’

Stel: er zou bekend worden dat klanten bij honderden Shell-tankstations seksueel misbruikt worden als ze na het tanken gaan afrekenen. Of dat bij nogal wat vestigingen van McDonald’s kinderen die een Happy Meal bestellen op de toiletten door personeel worden verkracht. En dat de Raden van Bestuur van deze multinationals alles van deze misstanden afweten, maar dit geheimhouden om het bedrijfsimago niet te schaden.

Zulke bedrijven zouden van de ene op de andere dag in elkaar storten. Massale strafvervolging. Totale klantenboycot. Beurswaarde verdampt. Merk vernietigd. Niet zo bij de rooms-katholieke kerk. Bij een godsdienst ligt dat klaarblijkelijk ingewikkelder.

Zul je net zien. Neem ik het in mijn vorige column op voor kerk en religie tegen de al te lompe, ahistorische opvattingen die daar tegenwoordig over bestaan, wordt er opnieuw een enorm misbruikschandaal onthuld binnen de rooms-katholieke kerk. Driehonderd priesters zouden zich in de Amerikaanse staat Pennsylvania hebben vergrepen aan minstens duizend kinderen over een periode van 70 jaar. Misselijkmakende misbruikverhalen, opgetekend door een daadkrachtige Grand Jury. Bijna even gruwelijk als de details van het misbruik zelf, is de steeds weer terugkerende katholieke doofpot. De kerkleiding blijkt willens en wetens haar interne schandalen toe te dekken en de daders eerwaarde roofdier-pedofielen van de ergste soort te beschermen en de slachtoffers totaal te minachten. Hoeveel is er nog nodig om van het moreel faillissement van de katholieke kerk te spreken?

De inmiddels eindeloze reeks misbruikschandalen Chili, Australië, Ierland, Boston, Nederland, Oostenrijk verraden een welhaast systematische misbruik- en doofpotcultuur. Wat is er ten diepste misgegaan met geweten en moraal in de krochten van de katholieke kerk? De huidige paus mag dan iets actiever zijn in de veroordeling van deze zaken dan eerdere pausen, feit blijft dat het Vaticaan zelf bron van liederlijke verhalen niet de morele instantie blijkt om aan zelfreiniging te doen. Onder paus Franciscus zijn misbruikslachtoffers die zitting hadden in de ‘Pauselijke Commissie ter Bescherming van Minderjarigen’ opgestapt omdat het kerkelijk rechtssysteem geen rekening houdt met de slachtoffers.

Als buitenkerkelijk ‘protestant-van-huis-uit’ heb ik weinig recht van spreken, maar het lijkt mij de hoogste tijd voor een nieuwe Luther en Calvijn. Tijd voor een nieuwe Reformatie! Om een minimum aan morele geloofwaardigheid te herstellen, zijn er grote hervormingsgebaren van de rooms-katholieke kerk nodig: de opheffing van het celibaat en de openstelling van het priesterambt voor vrouwen. Zulke moderniseringen lijken me broodnodig om de pedofiele verkrachtingscultuur, die om duistere en duivelse redenen bezit heeft genomen van aanzienlijke delen van de clerus in de katholieke kerk, te doorbreken.

Er is hier sprake van een morele geloofwaardigheidscrisis van de hoogste categorie. Natuurlijk kan men niet iedereen in de wereldkerk verantwoordelijk houden voor deze misbruikschandalen. En natuurlijk zijn er ook misstanden bij andere kerken, zoals recent nog bij de Jehova’s Getuigen. Maar de rooms-katholieke kerk staat zich erop voor de algemene, universele kerk te zijn, met de paus als ‘plaatsbekleder’ van Jezus op aarde, die de hoogste morele autoriteit zou vertegenwoordigen. Voor de stad en de wereld.

Dat juist die kerk dan wordt geteisterd door een misbruik- en doofpotcultuur is niet minder dan een spirituele catastrofe. Vooral ook omdat het altijd de rk-kerk is geweest die via de seksuele moraal de confrontatie zocht met de moderne, seculiere samenleving. Denk aan abortus, voorbehoedsmiddelen en homoseksualiteit. Die kerk blijkt nu zelf één grote doofpot van pedofiele aanranding. Daarmee heeft het Vaticaan het wereldrecord morele hypocrisie gebroken.

Paus Franciscus had gelijk toen hij afgelopen week verklaarde te begrijpen dat ‘deze misdaden het geloof en de geest van gelovigen kunnen schokken’. Het gaat nog verder. Wat te denken van al die kerkverlaters en geloofsafvalligen van de laatste decennia? Die zien zich, met terugwerkende kracht, helemaal in hun gelijk bevestigd waar het gaat om hun massale uittocht uit een onderdrukkend, moreel leugenachtig instituut. De misbruikschandalen hebben religie, geloof en kerk in diskrediet gebracht. Voor gelovigen en niet-gelovigen. Voor kerkelijken en geseculariseerde kerkverlaters.

René Cuperus is cultuurhistoricus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.