Interview Keyvan Shahbazi

‘Het doel van het terrorisme is juist dat je uit angst je mond houdt. Dat weiger ik’

Twee Nederlandse staatsburgers met een Iraanse achtergrond werden de afgelopen jaren in Nederland geliquideerd. ‘Hoe is dit mogelijk?’, zegt Keyvan Shahbazi publicist en cultureel psycholoog die in 1983 Iran ontvluchtte.

In de Haagse Jan van Riebeekstraat wordt Ahmad Mola Nissi geliquideerd, de leider van de Iraanse verzetsbeweging ASMLA. Beeld Jos van Leeuwen

Waarom blijft het zo stil over ­deze aanslagen op Nederlands grondgebied?

‘Al sinds medio 2016 probeer ik hier aandacht voor te vragen, maar het serieus oppakken van wat er is ­gebeurd gaat recht in tegen de andere belangen van Nederland. Economische, maar ook politieke belangen. Nederland zit in de VN-Veiligheidsraad en wil koste wat kost het nucleaire akkoord in stand houden.’

Hoe wordt door de Iraanse gemeenschap naar deze moorden gekeken?

‘Er is grote onrust onder Iraniërs in heel Europa. Maar je moet weten: de Iraanse gemeenschap bestaat niet. Er is grote terughoudendheid om met elkaar in contact te komen, er is veel angst en wantrouwen. Vooral Iraniërs die politiek actief zijn vrezen voor hun veiligheid en die van hun familie. Deze aanslagen vergroten de onrust. Mensen worden van alle kanten onder druk gezet.

‘Mijn oude moeder is, toen ze nog leefde, een keer opgepakt. Zij kreeg toen een telefoonnummer waarop ik het ­regime moest bellen. Dat heb ik gedaan, maar ik wist al dat ik een Iraanse agent aan de lijn zou krijgen. Inderdaad was het iemand van het ministerie van Informatie die deed alsof ik zijn beste vriend was. Hij zei dat ik een code zou krijgen waarmee ik naar de ambassade moest gaan om zo een Iraans paspoort te krijgen. Ik moest teruggaan naar Iran en in dienst komen van ‘mijn eigen land’. Natuurlijk heb ik dat niet gedaan. Mensen worden op verschillende manieren onder druk gezet. Nu komen er weer dit soort wraakacties. Dat was sinds de jaren negentig gestopt. ­Recent is een Iraniër in New York met een chemische stof besproeid. Zo worden allerlei technieken gebruikt om mensen uit te schakelen.’

Almere 15 december 2015: Een elektromonteur van Iraanse afkomst wordt van dichtbij doodgeschoten. Hij blijkt een staatsvijand van het regime. Pas in mei 2018 komt in Nederland de ware achtergrond van het slachtoffer naar buiten. Beeld HV-Almere

Wat is uw verklaring dat de aanslagen weer zijn begonnen?

‘Het regime in Iran staat intern onder grote druk. Het regime was ten tijden van Obama op het toppunt van zijn macht. Iran had bijna het hele Midden-Oosten onder controle. Maar die macht wordt nu drastisch ingeperkt. Economisch staat het land op het punt om in te storten. De onrust onder de bevolking kan zich vertalen in politieke onrust. Men is bang dat die geleid zal worden vanuit het buitenland, waar enkele belangrijke dissidenten zitten. De aanslagen komen dus eigenlijk voort uit een overlevingsstrategie van het Iraanse regime.’

Bent u bang?

‘Nee, ik heb alleen maar zorgen om mijn kinderen hier. Ik heb de consequenties aanvaard en ervoor gekozen mijn geweten te volgen. Het doel van het terrorisme is juist dat je uit angst je mond houdt. Dat weiger ik.’

Iran geeft met deze aanslagen de boodschap aan dissidenten af dat ze je weten te vinden?

‘Ja, dat hebben ze ook letterlijk tegen mij gezegd: ‘‘Denk maar niet dat we niet weten waar je woont en wat je doet, we weten veel meer van je dan je zelf denkt’’.’

Hoe kunnen de aanslagen ­tegengegaan worden?

‘Europa heeft zich politiek klem ­laten rijden door Trump. Je kunt ­natuurlijk goed gedragingen van het regime via internationaal recht bestraffen en tegelijkertijd op je strepen staan als het gaat om het in stand houden van het nucleaire akkoord. Maar Europa lijkt totaal verlamd als het gaat om het afgeven van een duidelijk signaal tegen het terrorisme van het Iraanse regime.

Alleen kun je als land geen vuist maken, maar Nederland zou een voorbeeld aan Denemarken moeten nemen. Denemarken heeft binnen de EU geprobeerd om samen met de Scandinavische landen een signaal aan Iran te geven. Nederland had zich daar goed bij kunnen aansluiten, maar ze hebben de Denen gewoon laten barsten.’

Bent u teleurgesteld in de Nederlandse regering?

‘Ja, zeker. Het is mijn overheid die mij in de steek laat en niet ­beschermt tegen het terrorisme, ondanks alle mooie praatjes voor de bühne. Het kan toch niet waar zijn dat een shariarechtbank vijfduizend kilometer verderop Nederlandse staatsburgers ter dood veroordeelt en dat vonnis hier op de Nederlandse straten uitvoert. En dat Nederland vervolgens niets zegt of doet. Dat bestaat toch niet.’

Heimelijk heeft Nederland twee Iraanse ambassademedewerkers het land uitgezet.

‘Ik vind het laf. Het Iraanse regime begrijpt alleen maar machtspolitiek, het begrijpt alleen de taal van mensen als Trump. Als je op een zachtzinnige manier communiceert komt dat over als zwakheid. Het is niet de taal die Iran snapt. Je zegt daarmee eigenlijk: jullie hebben de vrije hand, jullie mogen je tegenstanders hier liquideren. Dat is zo’n verkeerd signaal naar alle mensen met een Iraanse achtergrond. Ook naar de mensen die in Iran worden onderdrukt en juist voor onze waarden als vrijheid, gelijkheid en democratie proberen op te komen. Je laat ze in de steek, zelfs in je eigen straten.

‘Let wel: de slachtoffers zijn ­Nederlanders die ooit als dissident bescherming hebben gekregen. Mensen zijn bang om voor de deur van hun huis neer­geknald te worden. En niemand doet iets. Totale stilte, tot voor kort ook in de media.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.