Opinie

'Handelsverdragen zijn niet fair'

Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) zou geen steun moeten geven aan het ISDS, het klachtenmechanisme dat onderdeel is van het Europese vrijhandelsverdragen TTIP, betogen Roeline Knottnerus, Hilde van der Pas, Burghard Ilge, Ante Wessels, Paul de Clerck & Ton Siedsma.

Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Lilianne Ploumen. Beeld anp

Vandaag legt minister Ploumen een evaluatie aan de Tweede Kamer voor over ISDS, het klachtenmechanisme dat onderdeel is van de Europese handelsverdragen TTIP (Transatlantic Trade and Investment Partnership, met de VS) en CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement, met Canada). Wij vinden dat de minister geen steun voor ISDS moet uitspreken.

ISDS staat voor 'Investor to State Dispute Settlement', dat buitenlandse investeerders enorme macht zou geven. Is een investeerder ontevreden over het beleid van het land waar hij investeert (als dat bijvoorbeeld milieumaatregelen neemt of schaliegasboringen verbiedt) dan zou een tribunaal samengesteld worden dat de schade voor de investeerder bepaalt. Die kan op dat land worden verhaald. Beslissingen blijven achter gesloten deuren. Zo'n tribunaal kan ook beoordelen of het recht op een 'stabiel investeringsklimaat' niet wordt geschonden. Het publieke belang is in dit soort arbitragezaken afwezig.

Deze onaanvaardbare constructie komt al voor in andere handelsverdragen. Ecuador moest na arbitrage 1,77 miljard dollar betalen aan het vertrekkende Occidental Petroleum. Ecuador had genoeg van de olievervuiling in de Amazone en dreigde de olierechten van Occidental te annuleren als het bedrijf zijn leven niet zou beteren. Dichter bij huis hangt Duitsland een claim van 3,7 miljard euro boven het hoofd van de Zweedse energiereus Vattenfall, omdat het land stopt met kernenergie.

Achter gesloten deuren
ISDS is maar één naar ingrediënt van TTIP en CETA. Bij de onderhandelingen zit het grote bedrijfsleven vooraan, achter gesloten deuren. Uit gelekte documenten wordt duidelijk dat de strenge regels van Europa voor de toelating van schadelijke stoffen en pesticiden onder druk staan. Het lijkt er sterk op dat Europese sociale wetgeving, bescherming van burgers, voedselveiligheid en milieu de dupe worden van TTIP en CETA.

In Europa is breed protest op gang gekomen. De Europese Commissie organiseerde deze zomer een inspraakronde. Er kwamen 150 duizend reacties van vakbonden, milieuorganisaties en academici, tekenend voor het zeer brede terrein waarop negatieve gevolgen van de verdragen verwacht worden. In Brussel is men nog lang niet klaar met de analyse hiervan.

Half september wordt bovendien een nieuw 'European Citizens Initiative' gelanceerd van 202 organisaties uit 20 lidstaten. Dit burgerinitiatief vraagt de Europese Commissie te stoppen met onderhandelen over TTIP, en het CETA-verdrag (dat al klaar is) niet te ratificeren. Met één miljoen handtekeningen is de Commissie verplicht op de vraag in te gaan met een hoorzitting in het Europees Parlement en een serieus onderzoek.

En dan nog iets. De evaluatie van het klachtenmechanisme ISDS is gemaakt door experts met een duidelijk eigenbelang. Zij zijn als getuige-deskundigen en adviseurs betrokken bij ISDS-tribunalen. Een staaltje 'slager keurt eigen vlees' met enorme risico's voor de bescherming van de Nederlandse burger, voor onze schatkist en voor de beleidsvrijheid van onze regering. Op grond van al deze argumenten moeten minister Ploumen en de Tweede Kamer ISDS niet steunen.

Roeline Knottnerus (Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen), Hilde van der Pas (Transnational Institute), Burghard Ilge (Both-ENDS), Ante Wessels (Vrijschrift), Paul de Clerck (Milieudefensie) & Ton Siedsma (Bits of Freedom).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.