Europese Unie heeft lak aan Geen Peil-referendum

Associatieverdrag

Zowel Oekraïne als de EU voeren het associatieverdrag al uit, terwijl het nog niet geratificeerd is.

De Oekraïense president Porosjenko (links) in gesprek met leden van een antiterrorisme-eenheid. Foto AFP

Met verbijstering zien we hoe de Europese Unie het aankomende referendum negeert. Niet eerder ontstond zulke massale commotie over een voorgenomen uitdijing van de EU: bijna een half miljoen Nederlanders steunden de bijzondere gelegenheidscoalitie van betrokken burgers, websites en denktanks die onder de noemer GeenPeil campagne voerde tegen de onzalige politiek van onder andere Verhofstadt en Van Baalen jegens een buurland. En niet eerder werd zulks zo flagrant weggewuifd als nu. Volgens peilingen zou bijna 75 procent van de stemmers op dit moment nee zeggen.

In een persbericht van 31 december maakte de Commissie echter doodleuk bekend dat het gehele associatieverdrag vanaf de volgende dag van kracht zou worden. 'Op 1 januari 2016 beginnen de EU en Oekraïne de Diepe en Omvattende Vrijhandels Zone (...) de rest van het associatie-akkoord is al sinds November 2014 van kracht.'

Eerder twitterde Porosjenko, de nieuwe president van Oekraïne, dat 'het Brusselse parlement het associatie-akkoord heeft geratificeerd. Alle EU-landen hebben het ratificatie-proces nu gecompleteerd'.

Toen de politicus in Nederland was zei hij - terwijl hij samen met Rutte een persconferentie gaf - 'Het referendum stopt dit associatie-verdrag niet'. De Nederlandse premier ging hier niet tegenin.

Minister president Mark Rutte en de Oekraïense president Petro Poroshenko tijdens een persconferentie, afgelopen november. Porosjenko brengt een tweedaags bezoek aan Nederland. Het is de eerste keer sinds zijn aantreden in 2014 hij Nederland bezoekt. Foto anp

Maar voor de duidelijkheid: doordat GeenPeil het benodigde aantal handtekeningen verzamelde, heeft Nederland het akkoord niet kunnen ratificeren.

Wij, de burgers van één van de oudste democratieën ter wereld, moeten onze goedkeuring nog geven. Dit is ook bevestigd door de minister van Buitenlandse Zaken, Bert Koenders, in zijn antwoord op vragen van de Tweede Kamer van 26 oktober 2015. Koenders voegde daaraan toe: 'Het verdrag kan pas in werking treden als alle partijen het verdrag hebben geratificeerd'.

In weerwil daarvan blijkt nu dat de regering het akkoord gewoonweg voorlopig invoert. Natuurlijk: het referendum is raadgevend - dat wil zeggen, niet-bindend. Desondanks spreekt uit letter en geest van de referendumwet dat de Nederlandse staat een mogelijk afwijzend oordeel in elk geval in serieuze overweging zal moeten kunnen nemen. Door voorlopige toepassing manoeuvreert de regering zich in een positie waarin het feitelijk niet meer mogelijk is om iets te doen met het advies van de bevolking. Stel dat het een 'nee' wordt - hoe kan Nederland dan nog terug?

Dit beleid van de overheid is in strijd met alle democratische beginselen. Het is in strijd met het gezond verstand. En het is in strijd met de wet raadgevend referendum, die bovendien bepaalt dat bij het houden van een raadgevend referendum, de inwerkingtredingsbepalingen van de wet waar het referendum over gaat, komen te vervallen.

Dat de Europese trein juist nu, ongehinderd voortraast, maakt genadeloos duidelijk dat de Brusselse instellingen hun democratische wortels slechts nog als museumstukken, of - wranger - als decoratiestukken beschouwen.

Het laatste woord in de Europese besluitvorming berust al lang niet meer bij de burger. De volksraadpleging dreigt op deze manier te verworden tot een theaterstukje, een democratisch schimmenspel, enkel voor de vorm gehouden. Dat kan niet zo zijn.

Daarom eisen wij dat de Nederlandse staat:

1 Per direct alle implementatie van het associatie-akkoord stopzet totdat de Nederlandse bevolking zich erover heeft uitgesproken;

2 Zich als voorzitter van de Raad inspant om de EU en Oekraïne duidelijk te maken dat Nederland het verdrag niet geratificeerd heeft - in weerwil van wat Porosjenko blijkbaar denkt;

3 De EU en Oekraïne formeel verzoekt om, uit respect voor de Nederlandse democratie, implementatie van het associatie-akkoord in afwachting van 6 april stop te zetten;

4 Duidelijk alle juridische en politieke mogelijkheden formuleert voor het geval de bevolking inderdaad 'nee' zegt en de Tweede Kamer de regering verzoekt om aan dit nee gevolg te geven.

Indien de Nederlandse regering geen bevredigende reactie biedt op onze eis, zullen wij in een kort geding procedure de Nederlandse staat dagvaarden om alsnog, langs de weg van de rechter, te eisen dat de democratische rechten van de Nederlandse bevolking worden gerespecteerd.

Thierry Baudet is schrijver. Erik de Vlieger is ondernemer. Beiden zijn betrokken bij het initiatief tot het referendum over het associatieverdrag van de Europese Unie met Oekraïne.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.