Commentaar

'Europa heeft geen baat bij Schotse onafhankelijkheid'

Voor Nederland en Europa valt te hopen dat de Schotten op het laatst zullen terugdeinzen voor het verbreken van de banden met de Britten, schrijft Bert Lanting in het commentaar van de Volkskrant.

In Edinburgh komen nee-stemmers tegen Schotse onafhankelijkheid bijeen. Beeld afp

Het staat wel vast dat de Britse premier David Cameron met berouw terugdenkt aan de dag dat hij een listige oplossing dacht te hebben voor het gevaar dat de Schotten zich per referendum zouden uitspreken voor onafhankelijkheid. Cameron bedong dat het referendum alleen mocht doorgaan als het een ja of nee zou worden: geen tussenweg in de vorm van meer bevoegdheden voor Schotland.

Op dat moment leek een ja-stem nog heel onwaarschijnlijk, maar met slechts een paar dagen te gaan tot het Schotse referendum heerst er in Londen paniek. Als de opiniepeilingen kloppen, is het niet uitgesloten dat de Schotten komende donderdag het Verenigd Koninkrijk met een ja-stem zullen opblazen.

Kalme sfeer
Het zou een gebeurtenis van enorme betekenis zijn na ruim driehonderd jaar unie, maar ondanks alle meningsverschillen blijft de sfeer bewonderenswaardig kalm. Er wordt scherp gedebatteerd, maar er is geen spoortje van vijandigheid of haat.

Hoe de beslissing uitvalt, is aan de Schotten. Londen en Edinburgh hebben allebei ingestemd met het referendum, dus het geeft geen pas de Schotten het recht te ontzeggen zelf hun toekomst te bepalen.

David Cameron. Beeld afp

Maar voor Nederland en Europa valt toch te hopen dat de Schotten op het laatst zullen terugdeinzen voor het verbreken van de banden met de Britten. Zeker nu Europa nog maar net bezig is op te krabbelen uit het dal van de economische crisis, zit niemand te wachten op een periode van onzekerheid over de nalatenschap van het Verenigd Koninkrijk.

Uit vrees voor de economische fall-out hebben investeerders al miljarden weggehaald uit Schotland en Engeland. Te vrezen valt dat die onrust nog zal voortduren als Londen en Edinburgh het niet eens kunnen worden over lastige problemen als de verdeling van de staatsschuld en de olievoorraden. De onderhandelingen daarover kunnen jaren duren.

Afkeren van de EU
Het grootste nadeel is echter dat de afscheiding van Schotland het gevaar vergroot dat de Britten zich afkeren van de Europese Unie - de Schotten zijn nu eenmaal pro-Europeser dan de gemiddelde inwoner van het Verenigd Koninkrijk. Daarmee zou Nederland een belangrijke bondgenoot in de EU verliezen.

Een Klein-Brittannië zou ook in ander opzicht een verlies voor Europa en vooral de NAVO zijn. Momenteel is Groot-Brittannië met Frankrijk het enige Europese land dat militair nog iets voorstelt. Als het land uiteen zou vallen, zou dat de militaire kracht van Londen aantasten. Ook wat betreft het militaire materieel zouden de scheidende partijen nog een overeenkomst moeten zien te bereiken.

Als de Schotten voor onafhankelijkheid kiezen, zal dat ongetwijfeld ook andere afscheidingsbewegingen, zoals de Catalaanse nationalisten en de Lega Nord, in Europa aanmoedigen hun voorbeeld te volgen. Het is zeer de vraag of Europa bij die versplintering gebaat is, vooral omdat nog maar te bezien valt of de onafhankelijkheidscampagne, laat staan de scheiding zelf, zo rustig zal verlopen als tot nog toe het geval is in Schotland.

Ook al staat de middenweg niet op het stembiljet is het voor Europa toch te hopen dat de Schotten daarvoor zullen kiezen door 'nee' te stemmen. Dan moet Londen zijn inmiddels gemaakte belofte nakomen, en Edinburgh meer macht te geven.

Bert Lanting is buitenlandredacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.