Opinie

'Een stedenband is geen activistisch vehikel'

Zodra via een stedenband de autoriteiten worden uitgedaagd, vervalt het wezen van de stedenband, vindt oud-wethouder Bert Westerink.

GroenLinks-raadslid Kris van der Veen (rechts) in het gerechtsgebouw van Moermansk. Beeld epa

Voor het onderhouden van stedenbanden zijn meerdere goede redenen. Voorop staat dat het vriendschapsbanden zijn. Hierbij geldt een minimum aan wat uit oogpunt van mensenrechten nog is te verantwoorden. Zo zou een stedenband met een Noord-Koreaanse stad de toets der kritiek niet doorstaan. Maar gelet op de banden van een stad als Groningen met steden in China, Gaza en Nicaragua zijn de normen ruim.

Stedenbanden stellen in staat om elkaar te leren kennen. Dat kan wederzijds tot wetenschappelijke, economische of maatschappelijke voordelen en inzichten leiden. Stedenbanden moeten niet worden gezien als vehikel om de moraal of politiek van een land te beïnvloeden. Daar hebben politieke partijen politieke kanalen voor. Juist het apolitieke karakter van een stedenband maakt de uitwisseling tussen gewone burgers als scholieren, kunstenaars en musici mogelijk. De stedenband Groningen-Moermansk biedt dat kader. Het creëert ook de mogelijkheid erkende maatschappelijke problemen te delen op het gebied van bijvoorbeeld volksgezond- heid, waarvoor de Groninger GGD, maatschappelijk werk en verslavingszorg hun expertise aanbieden. Zodra via een stedenband de autoriteiten worden uitgedaagd, vervalt het wezen van de stedenband. Dan is er geen verschil meer met wat Amnesty International of andere niet-gouvernementele organisaties ook al doen.

Geen bezwaar
In het Rusland van Poetin is het uitdagen van autoriteiten net zo makkelijk als ten tijde van de Sovjet Unie, toen Groningen de band met Moermansk aanging. Iedereen was voor, met name linkse partijen als de CPN die in GroenLinks opgingen. Latere banden als die met Chinese steden waren ook voor niemand reden tot bezwaar. Aan raadsleden van GroenLinks die de dragende krachten waren en zijn voor de Groninger vriendschapsband met Jabalya in Gaza, werd ook al geen strobreed in de weg gelegd.

Breed draagvlak bepaalt het succes van een stedenband. Als dat er niet is - hetzij hier, hetzij daar - houdt het simpelweg op. In dat licht is er weinig fantasie nodig om zich voor te stellen wat de consequenties zijn als een raadslid naar Gaza of China afreist met als doel het leven van homo's, lesbiennes, biseksuelen en transgenders te documenteren. In Moermansk moest dat zo nodig wel gebeuren met het voorspelbare gevolg van arrestatie en uitwijzing. D66 in de Groninger raad stelt nu de hele stedenband ter discussie en de kans dat de Russische overheid hetzelfde doet, is bepaald denkbeeldig. Zo kan de in twintig jaar opgebouwde vertrouwensrelatie geofferd worden aan 48 hours of fame voor één enkel raadslid. De gemeenteraad van Groningen en het bestuur van de stedenband moeten er dan ook voor passen zich voor dit GroenLinks-karretje te laten spannen.

Is homo-emancipatie dan niet belangrijk? Wat mij betreft is dat in Groningen, Moermansk of Jabalya even belangrijk. Een stedenband kan dat dichterbij brengen. Denk aan alle scholieren die elkaar via de band Groningen-Moermansk al troffen. Die vertellen elkaar wat hen bezighoudt. Seks lijkt mij geheid een topic. En in de steden en gastgezinnen die ze bezoeken zien ze hoe daarmee wordt omgegaan. Wat hen daarin goeddunkt, nemen ze mee naar huis en daarmee beïnvloeden ze hun eigen maatschappij. Op grassroot-level, waar echte verandering begint.

Bert Westerink was wethouder in Groningen voor ondermeer stedenbanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.